โกณฑธานเถรวัตถุ

สรุปเนื้อหาพระสูตร: โกณฑธานเถรวัตถุ

สูตรนี้แสดงถึงเรื่องราวของ พระโกณฑธานเถระ และผลแห่งกรรมในอดีตชาติ โดยมีประเด็นสำคัญและคำสอนหลักสรุปได้ดังนี้

• บุรพกรรมในอดีต: ในสมัยพระกัสสปะสัมมาสัมพุทธเจ้า พระเถระเคยเป็นสหายกับภิกษุอีกรูปหนึ่ง แต่ถูกเทวดาผู้เกเรแกล้งนิรมิตเพศเป็นหญิงเดินตามหลัง ทำให้ภิกษุสหายเข้าใจผิดและเกิดการแตกแยกกัน กรรมลามกนี้ส่งผลให้ภิกษุรูปนั้นต้องตกนรก ส่วนเทวดาผู้แกล้งเมื่อมาเกิดเป็นมนุษย์และบวชเป็นพระโกณฑธานเถระ จึงมักมีรูปสตรีทิพย์ปรากฏเดินตามหลังอยู่ตลอดเวลา แม้ตัวท่านจะไม่เห็น แต่คนอื่นและพระราชา (เมื่อมาพิสูจน์ด้วยการเปลี่ยนอิริยาบถของพระเถระ) ได้เห็นประจักษ์ว่าเป็นเพียงรูปเทียมที่เกิดจากวิบากกรรม
• เหตุการณ์และการระงับอธิกรณ์: เมื่อพระเถระถูกพระภิกษุอื่นและคฤหัสถ์ติเตียนและกล่าวหาด้วยถ้อยคำรุนแรง ท่านจึงโต้ตอบด้วยความโกรธ พระศาสดาจึงทรงเรียกมาไต่สวน ทรงแสดงบุรพกรรมในอดีต และประทานโอวาทเพื่อไม่ให้ท่านถือทิฏฐิลามกซ้ำอีก
• คำสอนและบทสรุปธรรม: พระพุทธองค์ทรงตรัสพระคาถาเตือนสติว่า "เธออย่าได้กล่าวคำหยาบกะใครๆ..." เปรียบเสมือนกังสดาล (ระฆัง) ที่ถูกตัดขอบปาก แม้จะถูกตีก็ย่อมไม่ส่งเสียงดังและไม่หวั่นไหว การไม่กล่าวแข่งขันหรือตอบโต้ด้วยความโกรธย่อมนำไปสู่ความสงบและการบรรลุนิพพาน
• ผลลัพธ์สุดท้าย: พระโกณฑธานเถระตั้งใจปฏิบัติตามพระโอวาท ไม่โต้ตอบ และเจริญวิปัสสนาจนบรรลุพระอรหัตผลในที่สุด