มหาโมคคัลลานเถรวัตถุ

มหาโมคคัลลานเถรวัตถุ (Dhp 137-140) เป็นเรื่องราวที่แสดงให้เห็นถึงวิบากกรรมที่ติดตามส่งผล แม้กระทั่งพระอรหันต์ผู้เป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายของพระพุทธเจ้า ก็ยังต้องรับผลกรรมที่เคยทำไว้ในอดีตชาติอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

เรื่องราวเริ่มต้นเมื่อพระมหาโมคคัลลานเถระได้ถูกพวกโจร 500 คนที่รับจ้างมาลอบทำร้ายจนร่างกายแหลกละเอียดถึง 3 ครั้ง โดยในครั้งสุดท้ายพระเถระทราบด้วยญาณทัศนะว่าถึงเวลาแห่งการปรินิพพานแล้ว จึงได้ยอมรับวิบากกรรมนั้นและเข้าสู่อนุปาทิเสสนิพพาน เมื่อเหล่าภิกษุสนทนากันถึงเหตุการณ์นี้ พระพุทธองค์จึงทรงเปิดเผยถึงอดีตชาติที่พระมหาโมคคัลลานะเคยทำกรรมหนักไว้ โดยมีประเด็นสำคัญดังนี้:

• วิบากแห่งกรรม: ในอดีตชาติ พระเถระเคยเป็นลูกชายผู้เชื่อฟังภรรยา จึงวางแผนลวงพ่อแม่ไปฆ่ากลางป่าโดยแสร้งทำเป็นโจรปล้น กรรมจากการกระทำอันเป็นอนันตริยกรรมนี้ทำให้ท่านต้องไปชดใช้ในนรกเป็นเวลานาน และแม้ในชาติสุดท้ายที่บรรลุเป็นพระอรหันต์แล้ว กรรมนั้นก็ยังตามมาส่งผลให้ท่านต้องถูกทุบตีจนร่างกายแหลกเหลว
• ความไม่เที่ยงของสังขาร: พระพุทธองค์ทรงสอนผ่านพระคาถาธรรมบทว่า ผู้ใดประทุษร้ายผู้ไม่ประทุษร้ายด้วยโทษหนัก ย่อมถึงความเสื่อมเสีย 10 ประการ เช่น ความทุกข์ระทม โรคอย่างหนัก หรือความฟุ้งซ่านแห่งจิต
• ธรรมะสอนใจ: การที่พระมหาโมคคัลลานะปรินิพพานหลังจากถูกทำร้าย ย้ำเตือนให้เห็นว่า "กรรมย่อมติดตามผู้กระทำเสมอ" แม้จะเป็นผู้บริสุทธิ์ในปัจจุบัน แต่ผลของกรรมในอดีตย่อมต้องได้รับ หากยังไม่หลุดพ้นจากสังสารวัฏ

บทสรุปของเรื่องนี้ชี้ให้เห็นถึงความน่าสะพรึงกลัวของกฎแห่งกรรม และความสำคัญของการรักษาศีลและเจตนาให้บริสุทธิ์ เพื่อไม่ให้กระทำกรรมชั่วที่อาจส่งผลข้ามภพข้ามชาติมาบั่นทอนชีวิตในภายหลังได้