ชนปทกัลยาณีรูปนันทาเถรีวัตถุ

พระรูปนันทาเถรี ทรงเป็นพระราชธิดาในพระเจ้าสุทโธทนะและพระนางมหาปชาบดีโคตมี พระนางทรงมีความงามเป็นเลิศจนได้รับฉายาว่า "ชนปทกัลยาณี" (หญิงงามประจำชนบท) พระนางทรงมีความผูกพันลึกซึ้งในพระรูปโฉมของตน และมีความเคารพรักในพระพุทธเจ้า แต่ทรงหลีกเลี่ยงที่จะไปเฝ้าพระพุทธองค์ด้วยเกรงว่าพระองค์จะทรงติเตียนเรื่องความสวยงามของพระนาง

ต่อมาเมื่อพระนางตัดสินใจออกบวชเพราะเห็นสมาชิกในพระประยูรญาติออกบวชกันหมด พระนางยังคงมีความกังวลใจและพยายามหลีกเลี่ยงการเข้าเฝ้าพระศาสดา จนกระทั่งพระพุทธเจ้าทรงใช้พระพุทธานุภาพเนรมิตภาพสตรีที่มีความงามประณีตยิ่งกว่าพระนางให้นั่งพัดวีให้พระองค์อยู่ ภาพสตรีนั้นค่อยๆ แปรเปลี่ยนไปตามวัย จากความสาวสะพรั่งกลายเป็นหญิงชรา หญิงแก่เฒ่า จนกระทั่งล้มลงและเสียชีวิตลงต่อหน้าพระพักตร์

เหตุการณ์นี้ทำให้พระรูปนันทาเถรีตระหนักถึงความจริงของชีวิต ดังนี้:

• อนิจจัง: ความสวยงามเป็นของไม่เที่ยง แปรเปลี่ยนไปตามกาลเวลา
• ทุกขัง: ร่างกายที่ยึดติดเป็นที่ตั้งแห่งความเสื่อมและทุกข์
• อนัตตา: ไม่มีสิ่งใดในร่างกายที่ควรยึดมั่นถือมั่นว่าเป็น "ตัวตน" ที่ยั่งยืน

เมื่อพระนางพิจารณาเห็นความจริงดังกล่าว จิตใจของพระนางก็คลายจากความกำหนัดในรูปโฉม จนสามารถบรรลุเป็น พระอรหันต์ ในที่สุด เรื่องราวนี้จึงเป็นบทเรียนสำคัญที่เตือนใจให้ผู้ปฏิบัติธรรมเห็นโทษของความหลงในรูปกาย และมุ่งเน้นการพัฒนาปัญญาเพื่อหลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง