มหากาลอุปาสกวัตถุ

มหากาลอุปาสกวัตถุ เป็นเรื่องราวของอุบาสกผู้ตั้งมั่นในความดี เป็นพระโสดาบัน แต่ต้องมาจบชีวิตลงอย่างอนาถด้วยความเข้าใจผิดของชาวบ้าน จนกลายเป็นข้อกังขาของเหล่าภิกษุหนุ่มและสามเณร พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงทรงแสดงเรื่องราวและไขปริศนาแห่งวิบากกรรมด้วยพระธรรมเทศนา

ใจความสำคัญและเหตุการณ์สำคัญในพระสูตรประกอบด้วย:

• ความตายที่ไม่สมควรในปัจจุบัน: อุบาสกมหากาล ผู้รักษาอุโบสถศีลและฟังธรรมตลอดคืน ถูกพวกชาวบ้านเข้าใจผิดคิดว่าเป็นโขรขโมยที่วิ่งหนีมา เนื่องจากโจรทิ้งห่อภัณฑะไว้ใกล้ตัวเขา ชาวบ้านจึงรุมทุบตีจนเสียชีวิต
• บุรพกรรมในอดีตชาติ: ในอดีตชาติ มหากาลเคยเกิดเป็นข้าราชการชั่ว (ราชภัฏ) มีจิตคิดร้ายต่อนักเดินทาง นำแก้วมณีไปซ่อนไว้ในยานน้อยของเขา แล้วใส่ร้ายป้ายสีจนมนุษย์ผู้บริสุทธิ์ถูกรุมทุบตีจนตาย วิบากกรรมชั่วนั้นทำให้เขาต้องตกนรกหมกไหม้ในอเวจี และตามมาให้ผลโดยถูกทุบตีจนตายถึง ๑๐๐ อัตภาพ
• กฎแห่งกรรม: พระศาสดาตรัสย้ำว่า บาปกรรมที่บุคคลทำไว้เอง ย่อมส่งผลย้อนกลับมาย่ำยีผู้ทำเช่นเดียวกับเพชรที่ย่ำยีแก้วมณีอันเกิดแต่หิน

คำสอนหลัก: พระสูตรนี้สอนให้เห็นถึงความจริงอันเด็ดขาดของกฎแห่งกรรม บาปกรรมที่บุคคลกระทำด้วยตนเอง ย่อมไม่สูญหายไปไหนและจะตามให้ผลแก่ผู้ทำอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ทั้งยังแสดงถึงอานุภาพของบาปที่สามารถติดตามผู้ทำไปข้ามภพข้ามชาติ จนกว่าจะชดใช้กรรมหมดสิ้น