เทวทัตตวัตถุ

เทวทัตตวัตถุ เป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้นในสมัยพุทธกาล ว่าด้วยพฤติกรรมของพระเทวทัต ผู้มักใหญ่ใฝ่สูงและพยายามทำลายพระพุทธองค์ด้วยวิธีการต่างๆ เช่น การยุยงพระเจ้าอชาตศัตรูให้ทำปิตุฆาต การส่งนายขมังธนูไปลอบสังหารพระพุทธเจ้า รวมถึงการปล่อยช้างนาฬาคิรีให้ไปทำร้ายพระองค์ แต่ด้วยพระบารมีและความเมตตา เหตุการณ์เหล่านั้นจึงล้มเหลวเสมอ จนกระทั่งพระเทวทัตพยายามทำสังฆเภท (ทำให้สงฆ์แตกกัน) และท้ายที่สุดต้องธรณีสูญเนื่องจากทำอนันตริยกรรม

เมื่อภิกษุทั้งหลายสนทนาถึงความชั่วร้ายของพระเทวทัต พระพุทธเจ้าจึงได้ตรัสพระธรรมเทศนาเพื่อชี้ให้เห็นว่า บุคคลที่ทำตนให้ชั่วได้ง่ายดั่งวัชพืชที่งอกงามย่อมนำความเดือดร้อนมาสู่ตนเอง โดยมีใจความสำคัญของพระธรรมบทคาถาที่ 162 ดังนี้:

• ผู้มีธรรมอันลามก: บุคคลที่ประพฤติตนเป็นคนชั่ว ทำอกุศลกรรมเป็นอาจิณ ย่อมเปรียบเสมือนเถาวัลย์ที่รัดต้นสาละให้ตายลง
• การทำตนให้เป็นศัตรู: การทำชั่วทำได้ง่าย แต่การทำดีนั้นยาก ผู้ที่ปล่อยตัวให้ทำชั่วตามใจปรารถนา ย่อมสร้างศัตรูที่ร้ายกาจที่สุดขึ้นมา นั่นคือตัวของเขาเอง
• ผลของกรรม: ใครทำกรรมเช่นไร ย่อมได้รับผลเช่นนั้น พระเทวทัตผู้ประพฤติตนเป็นดั่งเถาวัลย์ที่รัดรึงตนเอง ย่อมได้รับวิบากกรรมที่หนักหนาสาหัสจากการกระทำของตน

บทสรุปของเรื่องนี้สอนให้เห็นว่า "ความชั่ว" นั้นทำง่ายเพียงใดในยามที่กิเลสครอบงำ แต่ผลลัพธ์ที่ตามมานั้นกลับทำลายล้างผู้ทำอย่างรุนแรง การมีสติยับยั้งชั่งใจและการรู้จักละเว้นจากอกุศลธรรม จึงเป็นเครื่องป้องกันตนที่ดีที่สุดไม่ให้ต้องตกอยู่ในสภาพเดียวกับพระเทวทัต ผู้ซึ่งชีวิตต้องพินาศลงด้วยน้ำมือของความชั่วร้ายที่ตนได้สั่งสมไว้นั่นเอง