ทหรภิกขุวัตถุ

สรุปเนื้อหาพระสูตร: ทหรภิกขุวัตถุ (เรื่องภิกษุหนุ่ม)

ณ เชตวันมหาวิหาร พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารภภิกษุหนุ่มรูปหนึ่ง ซึ่งเกิดเหตุการณ์กระทบกระทั่งกับหลานสาวของอุบาสิกาวิสาขา ณ บ้านของนางวิสาขา เหตุเกิดจากความคะนองขณะตักน้ำ ภิกษุหนุ่มและหลานสาวของนางวิสาขาได้เห็นเงาหน้าของกันและกันแล้วหัวเราะใส่กัน จนกล aายเป็นปากเสียงกันด้วยถ้อยคำรุนแรงว่า "คนหัวขาด" ภิกษุหนุ่มเกิดความโกรธและไม่ยอมรับคำขอโทษ แม้ว่าพระอุปัชฌาย์และนางวิสาขาจะช่วยระงับเหตุแล้วก็ตาม

เมื่อพระศาสดาเสด็จมาถึงและทรงทราบเรื่องราว พระองค์ทรงตรวจดูอุปนิสัยและทรงทราบความพร้อมแห่งโสดาปัตติผลของภิกษุหนุ่ม จึงทรงกล่าวเชิงอนุเคราะห์และแสดงธรรมเพื่อเตือนสติว่า การหัวเราะปรารภกามคุณและความประมาทเป็นสิ่งที่ไม่ควรประพฤติ จากนั้นจึงตรัสพระธรรมเทศนาเพื่อเป็นแนวทางปฏิบัติในการดำเนินชีวิต

คำสอนหลักและแนวทางปฏิบัติจากพระสูตร:

• ห้ามเสพธรรมอันเลว: เบญจกามคุณถือเป็นธรรมอันเลว เพราะนำพาผู้เสพไปสู่ทุคติ (เช่น นรก) บุคคลจึงไม่ควรเสพ
• ละเว้นความประมาท: ไม่ควรอยู่ร่วมหรือคลุกคลีด้วยความประมาทอันมีลักษณะของการปล่อยสติ
• ไม่เสพความเห็นผิด: พึงเว้นจากมิจฉาทิฏฐิและความคิดเห็นที่ไม่ถูกต้อง
• ไม่เป็นคนรกโลก: ไม่ประพฤติปฏิบัติในทางที่เพิ่มภาระหรือความเสื่อมเสียแก่โลก

ใน "กาลจบเทศนา" (เมื่อสิ้นสุดพระธรรมเทศนา) ภิกษุหนุ่มได้บรรลุน้ำพระอภิสมัย ตั้งอยู่ในโสดาปัตติผล และพระธรรมเทศนานี้ยังได้อำนวยประโยชน์แก่พุทธบริษัทที่ประชุมกันอยู่ในที่นั้นด้วย