อัตตทัตถเถรวัตถุ

อัตตทัตถเถรวัตถุ เป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้นเมื่อครั้งพระพุทธศาสดาประทับ ณ พระเชตวันมหาวิหาร ทรงปรารภพระอัตตทัตถเถระ โดยมีเหตุการณ์สำคัญเมื่อพระพุทธองค์ทรงประกาศการปรินิพพานในอีก 4 เดือนข้างหน้า ทำให้ภิกษุประมาณ 700 รูปเกิดความสังเวชและปรึกษาหารือกัน แต่พระอัตตทัตถเถระกลับคิดแยกตัวออกไปเพียรพยายามปฏิบัติธรรมเพื่อบรรลุพระอรหัตผลในขณะที่พระศาสดายังทรงพระชนม์ชีพอยู่

เมื่อภิกษุอื่นพาไปเข้าเฝ้าพระพุทธองค์และกราบทูลพฤติกรรมดังกล่าว พระศาสดาไม่เพียงแต่ไม่ทรงตำหนิ แต่ยังทรงประทานสาธุการและยกย่องสรรเสริญ พร้อมทั้งตรัสสอนว่าการบูชาพระองค์ที่แท้จริงไม่ใช่การบูชาด้วยอั้นอออและวัตถุสิ่งของภายนอก แต่เป็นการบูชาด้วยการปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม จากนั้นจึงทรงแสดงพระธรรมเทศนาเพื่อเป็นแนวทางปฏิบัติแก่พุทธศาสนิกชน

ใจความสำคัญและคำสอนหลักจากพระสูตรนี้ประกอบด้วย:

• การไม่ละเลยประโยชน์ตน: บุคคลไม่ควรยังประโยชน์ของตนให้เสื่อมเสียหรือยอมทิ้งเป้าหมายสูงสุดทางจิตใจ (เช่น การบรรลุธรรม) เพื่อเห็นแก่ประโยชน์ของผู้อื่นที่มีคุณ่าน้อยกว่า
• หน้าที่และความเพียร: การบำเพ็ญวัตรปฏิบัติอันดีงามเป็นสิ่งสำคัญ แต่ผู้ปฏิบัติที่มีความตั้งใจแน่วแน่ในการบรรลุธรรมย่อมต้องเร่งขวนขวายและประกอบความเพียรในกิจอันเป็นประโยชน์ตนอย่างแท้จริง
• ผลจากการปฏิบัติ: ในท้ายที่สุดแห่งการแสดงธรรม พระอัตตทัตถเถระได้บรรลุพระอรหัตผล แสดงให้เห็นถึงอานิสงส์ของการมีความเพียรพยายามที่ถูกต้องตามคำสอนของพระพุทธองค์