เปสการธีตาวัตถุ

เปสการธีตาวัตถุ เป็นเรื่องราวของธิดานายช่างหูกวัย 16 ปี ณ เมืองอาฬวี ผู้มีความเลื่อมใสและตั้งมั่นในการเจริญ มรณสติ อย่างต่อเนื่องตลอด 3 ปี หลังจากได้สดับพระธรรมเทศนาจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยตระหนักอยู่เสมอว่าชีวิตมีความตายเป็นที่สุดและความตายเป็นของเที่ยง

วันหนึ่ง พระศาสดาพร้อมด้วยภิกษุสงฆ์ได้เสด็จมาโปรดนางโดยเฉพาะ พระองค์ได้ตรัสถามปัญหาลึกซึ้ง 4 ข้อเกี่ยวกับ การมา การไป และความตาย ซึ่งนางกุมาริกาสามารถตอบได้อย่างลึกซึ้งด้วยปัญญา แม้ว่ามหาชนในที่นั้นจะไม่เข้าใจและติเตียน แต่พระศาสดาก็ทรงสรรเสริญปัญญาของนาง พร้อมทั้งแสดงธรรมและตรัสพระคาถาเตือนสติว่า "สัตว์โลกนี้เป็นเหมือนคนตาบอด ในโลกนี้ น้อยคนนักจะเห็นแจ้ง น้อยคนนักจะไปในสวรรค์ เหมือนนกหลุดแล้วจากข่าย" ในขณะที่ฟังธรรมจบ นางกุมาริกาได้บรรลุเป็น พระโสดาบัน

ต่อมา นางได้เดินทางนำกระเช้าด้ายหลอดไปให้บิดาที่โรงหูก แต่ด้วยความเหนื่อยล้า บิดาจึงเผลอนอนหลับไป เมื่อนางเดินเข้าไปใกล้ กระเช้าด้ายหลอดได้กระทบกับฟืมเกิดเสียงดัง ทำให้บิดาตกใจตื่นและเข้าใจผิดด้วยสัญชาตญาณ จึงกระชากไม้ฟืมพุ่งไปถูกหน้าอกของนางจนเสียชีวิตทันที ทรงจุติไปเกิดในดุสิตวิมาน

ฝ่ายบิดาเมื่อเห็นบุตรสาวเสียชีวิตก็มีความโศกเศร้าเสียใจอย่างยิ่ง จึงเดินทางไปเฝ้าพระศาสดาเพื่อขอให้ทรงดับความโศก พระองค์ทรงแสดงธรรมโปรดโดยตรัสเรื่องปริมาณน้ำตาในสังสารวัฏที่มากกว่าน้ำในมหาสมุทรทั้ง 4 ทำให้บิดคลายความโศก ต่อมาได้ขอบรรพชาและอุปสมบท จนกระทั่งไม่นานนักก็ได้บรรลุเป็นพระอรหันต์

หมวดหมู่คำสอนสำคัญในพระสูตร:

• การเจริญ มรณสติ เพื่อความไม่ประมาทและความไม่สะดุ้งกลัวในยามใกล้ตาย
• คุณค่าของ ปัญญาจักษุ ในการมองเห็นความจริงของชีวิตตามความเป็นจริง
• การบรรลุธรรมและการข้ามพ้นห่วงแห่งวัฏสงสารด้วยความเพียรในกุศลธรรม