ติงสภิกขุวัตถุ

สรุปเนื้อหาพระสูตร: ติงสภิกขุวัตถุ (เรื่องภิกษุ ๓๐ รูป)

พระสูตรนี้แสดงถึงเหตุการณ์ที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารภภิกษุ ๓๐ รูป ณ พระเชตวันมหาวิหาร เพื่อแสดงธรรมเกี่ยวกับอานุภาพของการเจริญอิทธิบาท ๔ และการหลุดพ้นจากวัฏสงสาร

หมวดหมู่ใจความสำคัญของเรื่อง:

• เหตุการณ์เข้าเฝ้า: มีภิกษุอาคันตุกะประมาณ ๓๐ รูป เดินทางมาเข้าเฝ้าพระศาสดา ขณะที่พระอานนทเถระยืนรอทำวัตรอยู่ที่ซุ้มประตู พระศาสดาได้ทรงทำปฏิสันถารและแสดงธรรมกถาอันเป็นเครื่องระลึกถึงกัน
• การบรรลุธรรมและเหาะไป: ภิกษุทั้ง ๓๐ รูป ตั้งใจฟังธรรมจนได้บรรลุพระอรหัตผล และพากันเหาะกลับไปทางอากาศ ทำให้พระอานนทเถระผู้เข้ามาทีหลังเกิดความสงสัยและทูลถามด้วยความประหลาดใจ
• พระพุทธดำรัสและพระคาถา: พระศาสดาตรัสยืนยันว่าภิกษุเหล่านั้นเป็นพระขีณาสพผู้หมดอาสวะแล้ว พร้อมทั้งทรงเปรียบเทียบการเหาะไปทางอากาศของผู้มีฤทธิ์กับการเดินทางของหงส์ จึงตรัสพระคาถาว่า "หงส์ทั้งหลาย ย่อมไปในทางแห่งดวงอาทิตย์. ท่านผู้มีฤทธิ์ทั้งหลายย่อมไปในอากาศด้วยฤทธิ์, ธีรชนชนะมารพร้อมทั้งพาหนะแล้ว ย่อมออกไปจากโลกได้."

คำสอนหลักของพระสูตร:

ใจความสำคัญของพระคาถาสรุปได้ว่า อิทธิบาท ๔ (ฉันทะ วิริยะ จิตตะ วิมังสา) เมื่อบุคคลใดเจริญอบรมไว้ด้วยดีแล้วย่อมมีความสามารถพิเศษ เช่น การเหาะไปในอากาศได้ดุจพญาหงส์ ยิ่งไปกว่านั้น สำหรับบัณฑิตหรือธีรชนผู้สามารถชนะมารพร้อมทั้งพาหนะ (กิเลสมารและขันธมาร) ย่อมสามารถสลัดตนออกจากโลกคือวัฏสงสาร และบรรลุถึงพระนิพพานอันเป็นบรมสุขได้ ในท้ายที่สุดแห่งพระธรรมเทศนา ชนเป็นจำนวนมากได้บรรลุอริยผล มีโสดาปัตติผลเป็นต้น