อัญญตรพราหมณวัตถุ (จากคัมภีร์ธรรมบท พระไตรปิฎกเล่มที่ 25) เป็นเรื่องราวที่พระพุทธองค์ทรงตรัสสอนถึงนิยามที่แท้จริงของความเป็นพราหมณ์ โดยมีเหตุการณ์เกิดขึ้นเมื่อพราหมณ์คนหนึ่งเกิดความโกรธเคืองและได้กล่าววาจาล่วงเกินพระภิกษุรูปหนึ่งด้วยคำหยาบคายต่างๆ นานา รวมถึงการเรียกพระภิกษุนั้นว่า "สมณะหัวโล้น" ทำให้พระภิกษุรูปนั้นต้องพาพราหมณ์ไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าเพื่อขอความเป็นธรรม
เมื่อพระพุทธองค์ทรงสดับเหตุการณ์แล้ว จึงได้แสดงพระธรรมเทศนาเพื่อชี้ให้เห็นว่า ความเป็นพราหมณ์ไม่ได้เกิดจากชาติกำเนิด การโกนศีรษะ หรือการแต่งกาย แต่เกิดจากการที่บุคคลนั้นละวางกิเลสและทำความดีอย่างแท้จริง โดยพระองค์ได้ตรัสพระคาถาธรรมบท ข้อที่ 396 ซึ่งมีเนื้อความสรุปหัวข้อสำคัญในการวินิจฉัยความเป็นพราหมณ์ได้ดังนี้:
บทสรุปของเรื่องนี้สอนให้ชาวพุทธเข้าใจว่า ความประเสริฐของบุคคล วัดกันที่ ศีล สมาธิ ปัญญา และการละกิเลสเครื่องเศร้าหมองภายในจิตใจ ไม่ใช่เพียงรูปลักษณ์ภายนอกหรือชาติกำเนิด การที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมเช่นนี้ ทำให้พราหมณ์ผู้นั้นเกิดความเลื่อมใสและยอมรับในความจริงที่ว่า ผู้ที่ฝึกฝนตนเองจนบริสุทธิ์จากกิเลสเท่านั้น จึงจะคู่ควรแก่การเรียกขานว่าเป็นพราหมณ์ผู้สูงสุดในทางธรรม
อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →
แสดงความคิดเห็น
แบ่งปันข้อสังเกต คำถาม หรือข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับอัญญตรพราหมณวัตถุ