สารีปุตตเถรวัตถุ

เรื่องราวนี้กล่าวถึงเหตุการณ์ที่ พระสารีบุตรเถระ ได้รับการปรนนิบัติจากเหล่าภิกษุสามเณรผู้มีความกตัญญูและเคารพในพระธรรมวินัย เมื่อครั้งที่ท่านอาพาธและเดินทางไปเยี่ยมมารดาที่บ้านเกิด ก่อนที่ท่านจะปรินิพพาน ณ ห้องเดิมที่ท่านเคยเกิด ภายในบ้านของนางสารีพราหมณีผู้เป็นมารดา ซึ่งในตอนนั้นมารดาของท่านยังเป็นมิจฉาทิฏฐิอยู่

หลังจากพระสารีบุตรแสดงธรรมโปรดจนมารดาบรรลุเป็นพระโสดาบันแล้ว ท่านก็ได้ปรินิพพานในคืนนั้น พระธรรมเสนาบดีผู้เป็นเลิศด้วยปัญญาได้แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของ "ผู้ไม่ปรารถนาโลกนี้และโลกหน้า" ตามนัยแห่งพระคาถาที่ว่า "ผู้ใดไม่ปรารถนาโลกนี้และโลกหน้า เราเรียกผู้นั้นว่า เป็นพราหมณ์" ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของพระพุทธศาสนาในการตัดความยึดมั่นถือมั่นในภพภูมิทั้งปวง

สรุปประเด็นสำคัญของพระธรรมเทศนาในเรื่องนี้ มีดังนี้:

• ความกตัญญูกตเวที: การที่พระสารีบุตรเดินทางไปโปรดมารดาเพื่อตอบแทนพระคุณที่ให้กำเนิด แม้ท่านจะละทางโลกแล้ว แต่ยังคงทำหน้าที่ของบุตรที่ดีด้วยการนำพาสู่พระธรรม
• ความเป็นผู้ไม่ติดในโลก: พระสารีบุตรเป็นแบบอย่างของผู้ที่ละความยึดติดในโลกทั้งสอง (กามภพและรูป-อรูปภพ) เพราะท่านตระหนักถึงโทษแห่งการเวียนว่ายตายเกิด
• เป้าหมายสูงสุด: การไม่ปรารถนาโลกทั้งสอง หมายถึงการมุ่งตรงสู่ พระนิพพาน ซึ่งเป็นสภาวะที่อยู่เหนือการปรุงแต่งและไม่เกี่ยวข้องกับโลกียวิสัย
• อานิสงส์แห่งธรรม: การที่พระสารีบุตรสามารถโปรดมารดาให้บรรลุธรรมได้ก่อนปรินิพพาน เป็นการชี้ให้เห็นว่าการให้ธรรมทานนั้นคือการตอบแทนพระคุณที่ยิ่งใหญ่ที่สุด

พระธรรมบทที่ 410 นี้ จึงเป็นเครื่องเตือนใจให้พุทธศาสนิกชนดำเนินรอยตามพระเถระ โดยการฝึกฝนจิตใจให้ปล่อยวางจากความอยาก ความยึดมั่น และมุ่งหน้าสู่ความหลุดพ้นจากวัฏสงสารอย่างแท้จริง