สีวลิเถรวัตถุ

สีวลิเถรวัตถุ (เรื่องพระสีวลีเถระ) ปรากฏในพระธรรมบท ขุททกนิกาย พระคาถาที่ 414 เป็นเรื่องราวที่แสดงให้เห็นถึงผลแห่งบุญบารมีและการหลุดพ้นจากสังสารวัฏ โดยมีเนื้อหาสำคัญดังนี้

เดิมทีพระสีวลีเถระเป็นผู้ที่มีบุญญาธิการสูงส่งมาแต่อดีตชาติ เนื่องจากเคยถวายน้ำผึ้งและภัตตาหารแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ด้วยอานิสงส์นั้นส่งผลให้ท่านเป็นผู้มีลาภสักการะมาก ไม่ว่าจะเดินทางไปในถิ่นทุรกันดารหรือสถานที่ใดก็ตาม ท่านจะได้รับความอุปถัมภ์จากเทวดาและมนุษย์อย่างไม่ขาดสาย แม้ในยามที่พระภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่เดินทางร่วมกับท่านในที่ห่างไกล ก็ไม่เคยขาดแคลนเครื่องอุปโภคบริโภคเลย

เมื่อพระภิกษุทั้งหลายได้เห็นความเป็นอยู่ของพระสีวลีเถระ จึงเกิดความสงสัยและทูลถามพระพุทธเจ้าถึงเหตุแห่งการบรรลุธรรมและบุญบารมีของท่าน พระพุทธองค์จึงตรัสยกย่องให้ท่านเป็น เอตทัคคะผู้เลิศทางด้านผู้มีลาภมาก และทรงแสดงธรรมโดยสรุปว่า ผู้ที่ข้ามพ้นจากกิเลสอันเป็นเสมือนบ่วงและเครื่องผูกพัน คือ กามราคะ ความโกรธ ความหลง และความถือตัวได้อย่างสิ้นเชิง ผู้นั้นคือ "พราหมณ์" (ผู้ประเสริฐ) ในทางพระพุทธศาสนา

บทสรุปแห่งหลักธรรมจากเรื่องนี้ สามารถจำแนกได้ดังนี้:

• ผลแห่งทาน: การทำบุญด้วยจิตที่เลื่อมใสในพระอริยบุคคลส่งผลมหาศาล แม้ในยามยากลำบากก็ย่อมได้รับความสุขความเจริญ
• การหลุดพ้น: ผู้ที่ตัดกิเลสเครื่องผูกพัน (สังโยชน์) ได้หมดสิ้น ย่อมไม่กลับมาเวียนว่ายตายเกิดในวัฏสงสาร
• ความหมายของพราหมณ์: พุทธศาสนาเน้นย้ำว่าความเป็นพราหมณ์ไม่ได้ขึ้นอยู่กับชาติกำเนิด แต่ขึ้นอยู่กับการกระทำและการชำระจิตใจให้บริสุทธิ์จากกิเลสทั้งปวง

พระธรรมบทคาถานี้จึงเป็นเครื่องเตือนใจให้พุทธศาสนิกชนหมั่นสั่งสมบุญกุศล และมุ่งเน้นการปฏิบัติธรรมเพื่อขัดเกลากิเลส เพื่อเป้าหมายสูงสุดคือการหลุดพ้นจากความทุกข์ทั้งปวงตามรอยพระอริยสาวก