สารีปุตตอุปสมสูตร

พระสูตรนี้ปรากฏอยู่ในอุทานวรรคที่ 4 สูตรที่ 10 ว่าด้วยเรื่อง "ความสงบของพระสารีบุตร" ซึ่งมีเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้น ณ วัดเชตวันมหาวิหาร กรุงสาวัตถี ในขณะที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าประทับอยู่ พระสารีบุตรเถระได้นั่งขัดสมาธิ ตั้งกายตรง เพื่อเข้าสมาธิและ พิจารณาความสงบภายในจิตใจ ของท่านเอง โดยพระพุทธองค์ทรงทอดพระเนตรเห็นความสงบอันแน่วแน่ของพระสารีบุตรแล้ว จึงได้ทรงเปล่งอุทานเพื่อสรรเสริญสภาวะจิตของพระเถระผู้เป็นเลิศทางปัญญา

ใจความสำคัญและคำสอนหลักจากอุทานของพระพุทธองค์สามารถสรุปเป็นประเด็นได้ดังนี้:

• ความสงบทางจิต: การที่ภิกษุมีจิตที่สงบระงับและตั้งมั่น ถือเป็นภาวะอันเป็นเลิศที่นำไปสู่ความหลุดพ้น
• การตัดกิเลส: ผู้ที่ได้ชื่อว่า "ตัดเชือก" คือการตัดวงจรแห่งกิเลสและตัณหาที่ผูกมัดสัตว์โลกไว้
• การสิ้นสุดสังสารวัฏ: เมื่อจิตเข้าถึงความสงบสูงสุดและการตัดกิเลสได้ขาดสิ้น ย่อมส่งผลให้การเวียนว่ายตายเกิดในสังสารวัฏสิ้นสุดลง
• ความเป็นอิสระ: จิตที่หลุดพ้นจากกิเลสย่อมเป็นอิสระจาก "บ่วงของมาร" หรืออิทธิพลของกิเลสที่คอยขัดขวางการบรรลุธรรม

สรุปได้ว่า พระสูตรนี้มุ่งเน้นชี้ให้เห็นถึง อานิสงส์ของการเจริญสมาธิภาวนา จนจิตเกิดความสงบอย่างยิ่ง ซึ่งความสงบนั้นมิใช่เพียงสภาวะที่จิตนิ่งเฉย แต่เป็นฐานสำคัญที่นำไปสู่การ ตัดขาดจากเครื่องพันธนาการ ทั้งปวง เพื่อเข้าถึงพระนิพพานอันเป็นจุดหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนา