กสิภารทวาชสูตร

กสิภารทวาชสูตร เป็นเรื่องราวการสนทนาระหว่างพระพุทธเจ้ากับกสิภารทวาชพราหมณ์ ผู้ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ณ หมู่บ้านพราหมณ์เอกนาลา ในขณะที่พราหมณ์กำลังแจกจ่ายอาหาร พระพุทธเจ้าได้เสด็จไปโปรด พราหมณ์จึงกล่าวเชิงตำหนิว่าตนต้องเหน็ดเหนื่อยเพาะปลูกจึงจะมีอาหารกิน ในขณะที่พระองค์ดูเหมือนไม่ได้ทำอาชีพใดเลย พระพุทธเจ้าจึงทรงเปรียบเปรยการบำเพ็ญเพียรทางธรรมว่าเป็น "กสิกรรม" ในเชิงอริยสัจธรรมที่นำไปสู่ความพ้นทุกข์

หลักธรรมสำคัญที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงเปรียบเปรยการทำนาทางจิตวิญญาณ มีดังนี้:

• ศรัทธา เป็นเมล็ดพันธุ์
• ความเพียร เป็นฝน
• ปัญญา เป็นแอกและไถ
• หิริโอตตัปปะ เป็นงอนไถและสายรัด
• สติ เป็นผาลไถและปฏัก
• ความสำรวม เป็นเครื่องคุ้มครองกายและวาจา
• ความจริง เป็นเคียวเกี่ยวข้าว
• ความสงบ เป็นเครื่องปลดเปลื้อง

เมื่อพราหมณ์เกิดความเลื่อมใสและถวายข้าวปายาส พระพุทธเจ้าทรงปฏิเสธการรับอาหารด้วยการอ้างธรรมบท (คาถา) โดยทรงสอนว่าผู้ที่สิ้นกิเลสแล้วย่อมไม่รับอาหารที่แลกมาด้วยการกล่าวคาถา และทรงแนะให้พราหมณ์นำอาหารไปทิ้งในที่ที่ไม่มีสัตว์ พราหมณ์จึงนำไปทิ้งในน้ำ ซึ่งเกิดปรากฏการณ์ความร้อนจากการที่อาหารนั้นมีความเข้มข้นทางพลังงานบุญกุศลจนเกิดเสียงดังซู่ซ่า

เหตุการณ์นี้ทำให้กสิภารทวาชพราหมณ์เกิดความอัศจรรย์ใจและน้อมรับพระพุทธเจ้าเป็นที่พึ่ง พร้อมทั้งขอบวชในพระพุทธศาสนา ภายหลังการบวชและการปฏิบัติตามหลักธรรมที่ได้รับฟัง พระเถระผู้บวชใหม่ได้ตั้งใจบำเพ็ญเพียรจนกระทั่งบรรลุเป็น พระอรหันต์ ผู้สิ้นกิเลสและจบสิ้นวัฏสงสารในที่สุด