วสลสูตร

วสลสูตร (Vasala Sutta) เป็นพระสูตรที่ว่าด้วยเรื่อง "คนถ่อย" ซึ่งพระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่พราหมณ์ภารทวาชะ ผู้บูชาไฟ ณ กรุงสาวัตถี โดยมีใจความสำคัญคือการพลิกความเชื่อเรื่องวรรณะในสมัยนั้น ที่ยึดถือว่าความประเสริฐหรือความเลวทรามขึ้นอยู่กับชาติกำเนิด ให้กลายเป็นการตัดสินที่ "การกระทำ" ของบุคคลนั้นๆ

พระพุทธเจ้าได้ทรงจำแนกลักษณะของบุคคลที่เรียกว่า "คนถ่อย" หรือผู้ที่มีความประพฤติเสื่อมทรามไว้หลายประการ โดยสามารถสรุปหมวดหมู่พฤติกรรมที่เป็นลักษณะของคนถ่อยได้ดังนี้:

• ด้านศีลธรรมและการเบียดเบียน: ผู้ที่มีใจโกรธแค้น อาฆาตพยาบาท เบียดเบียนชีวิตสัตว์ ทำลายบ้านเมือง ชอบลักขโมย และหลอกลวงผู้อื่น
• ด้านความสัมพันธ์และครอบครัว: ผู้ที่ไม่ดูแลบิดามารดาเมื่อยามแก่เฒ่า ด่าทอหรือทำร้ายญาติพี่น้อง หรือเพิกเฉยต่อผู้มีพระคุณ
• ด้านความซื่อสัตย์และจริยธรรม: ผู้ที่เป็นคนคดโกง ปากว่าอย่างทำอย่าง กล่าวคำเท็จ อิจฉาริษยา ยกตนข่มผู้อื่น และเป็นคนตระหนี่ถี่เหนียว
• ด้านความประพฤติทางศาสนา: ผู้ที่ดูหมิ่นพระอริยบุคคล หรืออ้างตนว่าเป็นผู้บรรลุธรรมทั้งที่ไม่ได้เป็นจริง

พระพุทธเจ้าทรงย้ำเตือนด้วยวาทะสำคัญว่า "บุคคลไม่ได้เป็นคนถ่อยเพราะชาติกำเนิด และไม่ได้เป็นพราหมณ์ (ผู้ประเสริฐ) เพราะชาติกำเนิด แต่บุคคลเป็นคนถ่อยหรือเป็นพราหมณ์ได้ด้วยการกระทำของตน" พระองค์ยังทรงยกตัวอย่างบุคคลในวรรณะต่ำ เช่น มาตังคะ ผู้มาจากตระกูลคนจัณฑาล แต่ด้วยการทำความดีจึงสามารถบรรลุถึงความสำเร็จสูงสุดและไปสู่พรหมโลกได้ ในขณะที่พราหมณ์ที่เกิดในตระกูลสูงหากทำชั่วก็ย่อมได้รับความเสื่อมเสียทั้งในชาตินี้และชาติหน้า

สรุปได้ว่า พระสูตรนี้สอนให้มนุษย์เลิกยึดติดกับชนชั้นทางสังคม แต่ให้มุ่งเน้นที่การพัฒนา "พฤติกรรม" ของตนให้เป็นไปในทางกุศล เพราะความดีหรือความชั่วไม่ได้ถูกกำหนดโดยสายเลือด แต่เกิดจากการตัดสินใจและผลของการกระทำในชีวิตประจำวันนั่นเอง