อามคันธสูตร

อามคันธสูตร (อามคันธสุตตะ) เป็นพระสูตรที่บันทึกบทสนทนาระหว่างพระพุทธเจ้ากับพราหมณ์ผู้หนึ่งนามว่า "ตสสะ" (หรือที่รู้จักในนามของนักบวชผู้ยึดถือวัตรปฏิบัติแบบพราหมณ์) โดยมีประเด็นสำคัญคือการนิยามคำว่า "อามคันธะ" หรือ "กลิ่นเหม็นเน่า" ซึ่งในมุมมองของพราหมณ์คือการบริโภคเนื้อสัตว์ แต่พระพุทธเจ้าทรงชี้แจงว่ากลิ่นเหม็นเน่าที่แท้จริงนั้นไม่ได้เกิดจากการรับประทานอาหาร แต่เกิดจาก "กิเลสและบาปกรรม" ของมนุษย์

พระพุทธเจ้าทรงจำแนกสิ่งที่เป็น อามคันธะ (ความชั่วช้า) อันเป็นมลทินทางจิตใจที่แท้จริง ซึ่งเป็นเหตุให้บุคคลต้องตกไปสู่ความเสื่อม ดังนี้:

• ความประพฤติทางกาย: การฆ่าฟัน การเบียดเบียน การลักขโมย การประพฤติผิดในกาม และการฉ้อโกง
• ความประพฤติทางวาจา: การพูดเท็จ การพูดจาส่อเสียด การหลอกลวง และการกล่าววาจาที่หยาบคาย
• ความประพฤติทางใจ: ความโกรธ ความถือตัว ความอิจฉาริษยา ความตระหนี่ ความโอ้อวด และความเห็นผิด (นิยตมิจฉาทิฏฐิ)
• ความสัมพันธ์: การคบหาสมาคมกับคนชั่วและการไม่สำรวมในอินทรีย์ทั้งหลาย

พระพุทธเจ้าทรงย้ำว่า การงดเว้นเนื้อสัตว์ การเปลือยกาย การโกนหัว การไว้ผมมวย การบูชาไฟ หรือการทรมานตนด้วยวิธีต่าง ๆ ไม่สามารถชำระจิตใจให้บริสุทธิ์ได้ หากผู้นั้นยังมีความสงสัยและยังมีมลทินในใจอยู่ สิ่งที่จะชำระบุคคลให้พ้นจากความทุกข์ได้จริงคือ การสำรวมอินทรีย์ การมีศีลธรรม การเป็นผู้มีเมตตา และการมีสติรู้เท่าทันความเป็นไปของโลก โดยไม่ยึดติดในสิ่งที่เห็นหรือได้ยิน

บทสรุปของพระสูตรนี้จบลงด้วยการที่พราหมณ์ผู้เป็นเจ้าของลัทธิเกิดความเข้าใจแจ่มแจ้งในธรรมะ ละทิ้งทิฐิเดิม และขอบวชในพระธรรมวินัยของพระพุทธองค์ เพื่อมุ่งสู่ความหลุดพ้นที่แท้จริงจากการหลุดออกจาก "อามคันธะ" คือกิเลสทั้งปวง