สารีปุตตสูตร

สารีปุตตสูตร เป็นพระสูตรที่พระสารีบุตรเถระได้ทูลถามพระพุทธเจ้าเกี่ยวกับแนวทางการปฏิบัติของภิกษุผู้ปรารถนาวิเวกและมุ่งเน้นการขัดเกลาตนเองในสถานที่สงบ พระพุทธองค์ได้ทรงแสดงธรรมเพื่อเป็นแนวทางในการเอาชนะอุปสรรคและพัฒนาจิตใจให้บริสุทธิ์ดุจช่างทองผู้ถลุงแร่เงินให้ปราศจากมลทิน

หลักธรรมสำคัญที่พระพุทธองค์ทรงสอนเพื่อเป็นแนวทางให้ภิกษุผู้แสวงหาธรรมนำไปปฏิบัติ มีดังนี้:

• การเผชิญกับภยันตราย: ภิกษุผู้หลีกเร้นไม่ควรหวาดกลัวต่อภัย 5 ประการ ได้แก่ เหลือบ ยุง สัตว์เลื้อยคลาน การเบียดเบียนจากมนุษย์ และสัตว์สี่เท้า รวมถึงต้องอดทนต่อความหิว ความกระหาย ความหนาว ความร้อน และโรคภัยไข้เจ็บ
• จริยวัตรและระเบียบปฏิบัติ: ต้องเป็นผู้มีศีลบริสุทธิ์ ไม่ลักขโมย ไม่พูดเท็จ มีเมตตาต่อสรรพสัตว์ทุกชนิด ไม่ยอมตกอยู่ใต้อำนาจของความโกรธและความถือตัว ต้องมีสติรู้เท่าทันความคิดที่เป็นกิเลสและขจัดทิ้งทันที
• การทำลายความกังวล: ต้องละความกังวลเรื่องการกินและการนอน ไม่หวั่นไหวกับลาภยศสรรเสริญ รู้จักประมาณในการบริโภคและใช้สอยปัจจัยสี่เพื่อความสันโดษ
• การสำรวมและการฝึกฝน: ต้องเป็นผู้มีสติสำรวมในหมู่บ้าน ไม่พูดคำหยาบคายแม้จะถูกยั่วยุ มีสายตาสำรวม ไม่ฟุ้งซ่าน ตั้งมั่นอยู่ในสมาธิและมีจิตใจที่สงบนิ่ง
• การกำจัดกิเลส: ต้องรู้จักรับฟังคำตักเตือนและลดละความกระด้างกระเดื่องต่อเพื่อนร่วมพรหมจรรย์ รวมถึงต้องมีสติฝึกฝนเพื่อละความกำหนัดยินดีในกามคุณ 5 (รูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส)

พระพุทธองค์ทรงสรุปว่า เมื่อภิกษุผู้มีสติได้ฝึกฝนตนตามแนวทางนี้ จิตจะได้รับการปลดปล่อยอย่างสมบูรณ์ มีความหมั่นเพียรในการพิจารณาธรรมตามกาลอันควร ย่อมสามารถกำจัดความมืดบอดแห่งอวิชชาและบรรลุถึงความรู้แจ้งเห็นจริงได้ในที่สุด