วิหารวิมาน

วิหารวิมาน ในขุททกนิกาย พระไตรปิฎก ฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย บันทึกเรื่องราวบทสนทนาระหว่าง ท่านพระอนุรุทธะ และเทพธิดาองค์หนึ่งผู้มีทิพยสมบัติอันโอฬาร สว่างไสวไปทั่วทิศ และมีเสียงดนตรีรวมถึงกลิ่นหอมทิพย์เปล่งออกมาจากอวัยวะ เมื่อถูกไถ่ถามถึงบุญกรรมที่ทำไว้ เทพธิดาจึงเล่าว่า ในอดีตชาติ นางวิสาขามหาอุบาสิกา ได้สร้างมหาวิหาร (บุพพาราม) ถวายแด่พระสงฆ์ด้วยทรัพย์จำนวนมาก และจัดพิธีฉลองอย่างยิ่งใหญ่ พร้อมทั้งแผ่ส่วนบุญให้แก่เพื่อนหญิง ๕๐๐ คนที่มาร่วมอนุโมทนา เพื่อนหญิงอุบาสิกา ผู้มีจิตเลื่อมใสยิ่งในบุญนั้น ได้เสียชีวิตและมาบังเกิดเป็นเทพธิดาเสวยทิพยสมบัติในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ มีวิมานทองคำลอยอยู่ในอากาศกว้างใหญ่ถึง ๑๖ โยชน์ ส่วนนางวิสาขาเอง ด้วยอานิสงส์แห่งจาคะอันไพบูลย์และศรัทธาสที่ยิ่งใหญ่ จึงได้ไปบังเกิดเป็นอัครมเหสีของท้าวสุนิมมิตเทวราช ณ สวรรค์ชั้นนิมมานรดี

จากเรื่องราวดังกล่าว เทพธิดาและพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดง คำสอนหลักและอานิสงส์ของการทำบุญถวายทาน ซึ่งสรุปเป็นประเด็นสำคัญได้ดังนี้:

• คุณค่าของการได้อัตภาพเป็นมนุษย์: การเกิดเป็นมนุษย์ที่ปราศจากอขณะทั้ง ๘ เป็นสิ่งที่ได้มาด้วยความแสนยาก แต่มนุษย์ได้โอกาสนั้นแล้ว จึงควรเร่งสร้างกุศล
• การทำบุญในพระสงฆ์มีผลมาก: พระสงฆ์ผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบตามอริยมรรค ๔ และอริยผล ๔ (อัฏฐบุรุษปุคคลปาฐะ) เปรียบเสมือนนาบุญอันกว้างใหญ่ดั่งมหาสมุทร ทานที่ถวายแด่สงฆ์ย่อมมีผลานิสงส์มากและไพบูลย์
• อานิสงส์แห่งการอนุโมทนาบุญ: แม้เพียงการตั้งจิตเลื่อมใสและอนุโมทนาในบุญกุศลที่ผู้อื่นทำ ก็สามารถส่งผลให้ผู้ทำกุศลจิตนั้นไปสู่สุคติโลกสวรรค์และได้รับทิพยสมบัติอันยิ่งใหญ่ได้
• การกำจัดมลทินความตระหนี่: ชนผู้ระลึกถึงบุญได้ พึงกำจัดความตระหนี่อันเป็นรากเหง้าแห่งความเสื่อม และมุ่งมั่นทำทาน เพื่อเข้าถึงสัคคสถานแดนสวรรค์ในภายภาคหน้า