มัณฑูกเทวปุตตวิมาน

มัณฑูกเทวปุตตวิมาน ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ (vv 51) เป็นเรื่องราวที่พระมหาโมคคัลลานเถระได้มีโอกาสสนทนากับเทพบุตรองค์หนึ่ง ณ สวรรค์ชั้นดาวดึงส์ โดยพระเถระได้สอบถามถึงสาเหตุที่ทำให้เทพบุตรองค์นี้มีรัศมีกายที่สว่างไสวและมีทิพยสมบัติอันน่าอัศจรรย์ ทั้งที่ในอดีตชาติเคยเป็นเพียงกบตัวหนึ่งเท่านั้น

เทพบุตรองค์นั้นได้กล่าวตอบถึงความเป็นมาว่า ในอดีตชาติขณะที่ตนยังเป็นกบอาศัยอยู่ในสระน้ำ ได้มีโอกาสฟังเสียงแสดงธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่เสด็จมาแสดงธรรมอยู่ใกล้สระนั้น แม้กบจะไม่ได้เข้าใจเนื้อหาของพระธรรมอย่างลึกซึ้ง แต่เมื่อได้ยินเสียงอันไพเราะและกอปรด้วยความเลื่อมใสในพระพุทธองค์ จิตของกบจึงเกิดความเลื่อมใสอย่างยิ่งในขณะที่กำลังฟังอยู่นั้นเอง ได้มีคนเลี้ยงโคผ่านมาและบังเอิญใช้ไม้ปลายแหลมทิ่มแทงกบตัวนั้นจนถึงแก่ความตายด้วยเหตุบังเอิญ

ด้วยจิตสุดท้ายที่ผ่องใสและเลื่อมใสในพระพุทธเจ้าเป็นอารมณ์ ทำให้กบตัวนั้นเมื่อสิ้นใจลงได้ไปอุบัติเป็นเทพบุตรในวิมานทองคำบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ทันที โดยมีบริวารห้อมล้อมและได้รับทิพยสมบัติอันประณีต พระมหาโมคคัลลานเถระจึงนำเรื่องราวนี้มาสนทนาเพื่อให้เห็นถึงอานิสงส์ของการมีจิตเลื่อมใสในพระรัตนตรัยแม้เพียงชั่วขณะหนึ่ง

บทสรุปแห่งผลบุญในมัณฑูกเทวปุตตวิมาน มีประเด็นสำคัญดังนี้:

• อานิสงส์แห่งจิตเลื่อมใส: การตั้งจิตให้เลื่อมใสในพระพุทธเจ้าแม้เป็นสัตว์เดรัจฉาน ก็มีผลบุญอันยิ่งใหญ่สามารถนำไปสู่สุคติภูมิได้
• ความสำคัญของจิตสุดท้าย: จิตที่ผ่องใสก่อนตาย (มรณาสันนจิต) เป็นเครื่องนำพาไปสู่ภพภูมิที่ดี
• พระมหากรุณาธิคุณ: การที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรม ทำให้สัตว์ทั้งหลายแม้มีสติปัญญาน้อยได้มีโอกาสสร้างบุญบารมี