มัฏฐกุณฑลีวิมาน

มัฏฐกุณฑลีวิมาน (ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ) กล่าวถึงเรื่องราวของพราหมณ์ผู้หนึ่งนามว่า อทินนปุพพกะ ซึ่งมีความตระหนี่ถี่เหนียวเป็นอย่างยิ่ง แม้แต่บุตรชายชื่อ มัฏฐกุณฑลี เมื่อป่วยหนักก็ไม่ยอมเรียกหมอมารักษาเพราะกลัวเสียทรัพย์ จนกระทั่งบุตรชายอาการหนักใกล้เสียชีวิต พราหมณ์จึงยอมพาออกมานอนที่ระเบียงหน้าบ้านเพื่อให้คนเห็นได้ง่าย แต่ไม่ยอมให้เข้าไปรักษาในบ้านด้วยเกรงว่าผู้คนจะเห็นทรัพย์สมบัติ

ในขณะนั้น พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงตรวจดูสัตว์โลกด้วยพุทธจักษุและเล็งเห็นอุปนิสัยของมัฏฐกุณฑลี จึงเสด็จมาโปรด ณ ระเบียงบ้านนั้น มัฏฐกุณฑลีแม้จะมีร่างกายอ่อนแอแต่เมื่อเห็นพระพุทธองค์ก็เกิดความเลื่อมใสอย่างยิ่ง มีจิตผ่องใสและตั้งมั่นอยู่ในศรัทธาต่อพระพุทธเจ้าจนสิ้นใจตายด้วยจิตที่ผ่องใสด้วยบุญกุศลนั้นเอง

ภายหลังการเสียชีวิต มัฏฐกุณฑลีได้ไปอุบัติเป็นเทพบุตรใน สวรรค์ชั้นดาวดึงส์ มีวิมานทองคำอันรุ่งเรือง เมื่อพราหมณ์ผู้เป็นบิดาไปร้องไห้คร่ำครวญถึงบุตรที่ป่าช้า เทพบุตรมัฏฐกุณฑลีจึงปรากฏกายในร่างที่เป็นทิพย์เพื่อปลอบโยนบิดา โดยชี้ให้เห็นว่าการร้องไห้ไม่มีประโยชน์ พราหมณ์จึงเกิดความอัศจรรย์ใจและถามถึงเหตุที่ทำให้บุตรได้ไปเกิดในสวรรค์ เทพบุตรจึงเฉลยว่าเกิดจากจิตที่เลื่อมใสในพระพุทธเจ้าเพียงชั่วขณะจิตเดียวเท่านั้น ส่งผลให้พราหมณ์เกิดความศรัทธา เลิกละความตระหนี่ และหันมานับถือพระรัตนตรัยในที่สุด

• ใจความสำคัญ: พลังแห่งความเลื่อมใสในพระพุทธเจ้าแม้เพียงชั่วขณะก่อนตาย นำไปสู่สุคติภูมิได้
• ข้อคิด: จิตสุดท้ายก่อนสิ้นใจมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการกำหนดภพภูมิหน้า
• บทเรียน: ความตระหนี่นำมาซึ่งความทุกข์ แต่ศรัทธาในพระธรรมนำมาซึ่งความสุขและความเป็นทิพย์