กัณณมุณฑเปติวัตถุ

กัณณมุณฑเปติวัตถุ (ว่าด้วยเรื่องเปรตชื่อกัณณมุณฑะ) ปรากฏในขุททกนิกาย เปตวัตถุ เล่มที่ 26 พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย เป็นเรื่องราวที่พระมหาโมคคัลลานเถระได้พบเห็นเปรตตนหนึ่งในระหว่างทางขณะลงจากภูเขาคิชฌกูฏ เปรตตนนี้มีลักษณะน่าสยดสยองคือ มีใบหูขาดแหว่ง ร่างกายมีกลิ่นเหม็นเน่า และถูกหมู่หนอนรุมกัดกินอยู่ตลอดเวลา พระเถระจึงได้สอบถามถึงสาเหตุแห่งวิบากกรรมที่ทำให้ต้องมาทนทุกข์ทรมานเช่นนี้

เปรตตนนั้นได้กราบเรียนเล่าถึงอดีตกรรมของตนว่า ในสมัยที่เป็นมนุษย์ ตนเป็นคนไม่มีความละอายต่อบาป ประพฤติตนเป็นคนพาล ชอบกลั่นแกล้งและเบียดเบียนผู้อื่น โดยเฉพาะการตัดหูของสัตว์ที่ตนเลี้ยงไว้หรือสัตว์ที่ผู้อื่นฝากให้ดูแล ด้วยจิตใจที่โหดร้ายและขาดความเมตตา ประกอบกับพฤติกรรมที่ชอบรังแกผู้อื่นด้วยความคึกคะนอง ทำให้เมื่อสิ้นชีวิตลงจึงต้องไปเกิดในอบายภูมิ ได้รับความทุกข์ทรมานเป็นเปรตที่มีลักษณะอวัยวะผิดปกติและเน่าเฟะเพื่อชดใช้กรรมที่ตนเคยกระทำไว้

สรุปประเด็นสำคัญของบทเรียนจากพระสูตรนี้ได้ดังนี้:

• กฎแห่งกรรม: การกระทำใดๆ ย่อมส่งผลให้ได้รับผลนั้นตามความเป็นจริง ไม่ว่าจะเป็นความเมตตาหรือความโหดร้าย
• วิบากกรรม: ผู้ที่เบียดเบียนสัตว์หรือผู้อื่น ย่อมได้รับผลกรรมที่สอดคล้องกับพฤติกรรมของตน เช่น การทำร้ายหูผู้อื่น ก็ต้องรับผลให้ตนเองมีหูที่พิการและถูกทรมาน
• ความประมาท: การขาดความละอายและเกรงกลัวต่อบาป (หิริโอตตัปปะ) ในขณะที่เป็นมนุษย์ นำมาซึ่งความเดือดร้อนในภายหลังเมื่อถึงเวลาละโลก

เรื่องราวของกัณณมุณฑเปรตเป็นเครื่องเตือนใจให้พุทธศาสนิกชนดำเนินชีวิตด้วยความไม่ประมาท มีความเมตตาต่อเพื่อนมนุษย์และสรรพสัตว์ทั้งหลาย เพราะทุกการกระทำที่ผ่านเข้ามาในชีวิต ย่อมทิ้งร่องรอยแห่งผลกรรมที่จะต้องตามไปชดใช้ในภพภูมิหน้าอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้