ขทิรวนิยเรวตเถรคาถา

ขทิรวนิยเรวตเถรคาถา เป็นบทธรรมนิพนธ์ของพระเรวตเถระ ผู้เป็นพุทธสาวกที่มุ่งเน้นการปฏิบัติธรรมในป่าอย่างโดดเดี่ยว เนื้อหาแสดงถึงผลสัมฤทธิ์แห่งการภาวนาและการบรรลุธรรมอันสูงสุด โดยท่านได้ถ่ายทอดประสบการณ์ทางจิตที่เปี่ยมด้วยความสงบและเมตตา ซึ่งสามารถสรุปใจความสำคัญและแนวทางปฏิบัติได้ดังนี้

• การบำเพ็ญเมตตาธรรม: ท่านกล่าวถึงการละทิ้งความคิดที่เป็นอกุศล ความอาฆาตพยาบาท และความประสงค์ร้ายต่อผู้อื่นอย่างสิ้นเชิง แทนที่ด้วยการเจริญเมตตาภาวนาอย่างไม่มีประมาณ จนกลายเป็นผู้มีความรักและปรารถนาดีต่อสรรพสัตว์ทั้งปวง
• ความมั่นคงทางจิต: ท่านเปรียบจิตที่ฝึกฝนมาดีแล้วว่ามีความมั่นคงดุจภูเขาหิน ไม่หวั่นไหวต่อกิเลสหรือโลกธรรม เมื่อความหลง (โมหะ) ดับสิ้นไป จิตย่อมมีความสงบและเป็นอิสระ โดยเฉพาะสภาวะแห่ง "อริยสัจจธรรม" ที่ปราศจากการปรุงแต่งทางจิต
• ความสำรวมระวัง: ท่านเปรียบการรักษาใจเหมือนการรักษาเมืองชายแดนที่ต้องเฝ้าระวังทั้งภายในและภายนอก โดยผู้ที่รักในความบริสุทธิ์จะระมัดระวังแม้แต่ความผิดเล็กน้อยที่สุดไม่ให้เกิดขึ้น
• การปล่อยวางสังสารวัฏ: พระเรวตเถระแสดงทัศนคติที่อยู่เหนือความกลัวและความอยาก คือไม่ปรารถนาความตายและไม่ยึดติดในชีวิต แต่รอเวลาแห่งการดับขันธ์ด้วยความมีสติสัมปชัญญะ เปรียบเสมือนลูกจ้างที่รอรับค่าจ้างเมื่อจบงาน

บทสรุปแห่งการปฏิบัติของท่านคือการ "วางภาระหนัก" นั่นคือการถอนกิเลสเครื่องผูกมัดทั้งปวงจนสำเร็จกิจแห่งการบรรลุอรหัตผล ท่านจึงฝากคำสอนสุดท้ายแก่พุทธบริษัทว่าให้ "เพียรพยายามด้วยความไม่ประมาท" เพราะท่านได้ทำหน้าที่ในคำสอนของพระพุทธองค์จนสมบูรณ์ และพร้อมที่จะเข้าสู่ความดับเย็น (นิพพาน) อย่างสิ้นเชิง