สาเกตชาดก

สาเกตชาดก เป็นเรื่องราวที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดง ณ พระวิหารอัญชนวัน เมืองสาเกต เพื่อปรารภพราหมณ์สองสามีภรรยาผู้ซึ่งเมื่อได้พบเห็นพระองค์แล้ว ก็เกิดความรักและคุ้นเคยอย่างยิ่ง โดยเข้ามาสวมกอดและเรียกพระองค์ว่าเป็นบุตรของตน พร้อมทั้งนิมนต์ไปถวายภัตตาหารที่บ้าน เมื่อพระศาสดาเสด็จกลับ เหล่าภิกษุจึงสนทนากันถึงเหตุการณ์ดังกล่าว พระองค์จึงทรงแสดงธรรมและนำอดีตนิทานมาอธิบายให้ภิกษุทั้งหลายได้เข้าใจถึงความสัมพันธ์ในสังสารวัฏ

พระองค์ทรงตรัสเล่าว่า ในอดีตกาล พราหมณ์และพราหมณีคู่นี้เคยเกิดเป็นบิดา มารดา ปู่ ย่า และญาติสนิทของพระองค์มาแล้วถึงหลายร้อยหลายพันชาติ พระองค์เคยเติบโตในมือของบุคคลทั้งสองมานับครั้งไม่ถ้วน ความผูกพันอันยาวนานในอดีตชาตินี้เอง ทำให้เมื่อกลับมาพบกันอีกในปัจจุบัน แม้จะเป็นการพบกันในชาตินี้ชาติเดียวและไม่เคยเห็นกันมาก่อน แต่จิตใจก็เกิดความเลื่อมใสและคุ้นเคยกันอย่างรวดเร็ว

จากเรื่องราวดังกล่าว พระองค์ได้ตรัสพระคาถาและอธิบายหลักธรรมสำคัญสรุปได้ดังนี้:

• ความผูกพันข้ามภพข้ามชาติ: สัตว์โลกทั้งหลายต่างเวียนว่ายตายเกิดร่วมกันมานับไม่ถ้วน จนแทบไม่มีใครที่ไม่เคยเป็นญาติกัน
• ความเลื่อมใสโดยธรรมชาติ: ใจที่จดจ่อและจิตที่เลื่อมใสในบุคคลใด แม้จะเป็นผู้ที่ไม่เคยเห็นกันมาก่อนในชาตินี้ ก็สามารถคุ้นเคยสนิทสนมกันได้ทันทีด้วยอำนาจแห่งความรักและความผูกพันที่เคยมีร่วมกันในอดีต

ในตอนท้าย พระศาสดาได้ทรงประชุมชาดกโดยทรงระบุว่า พราหมณ์และพราหมณีในครั้งนั้น ได้มา เป็นพราหมณ์และนางพราหมณีคู่ปัจจุบัน ส่วนบุตรผู้เป็นที่รักในอดีตและปัจจุบันนั้น ก็คือ พระองค์เอง