วิสวันตชาดก

วิสวันตชาดก เป็นชาดกที่แสดงถึงความตั้งมั่นในสัจจะและการถือเกียรติของบัณฑิต โดยมีพระสารีบุตรเถระเป็นผู้ทรงคุณธรรมแห่งการไม่กลับมารับสิ่งที่ตนสละทิ้งไปแล้ว พระบรมศาสดาได้ทรงนำเรื่องราวนั้นมาตรัสเล่า ณ พระเชตวันมหาวิหาร เพื่อปรารภเหตุการณ์ที่พระสารีบุตรเถระงดเว้นจากการฉันของเคี้ยวที่ทำด้วยแป้งอย่างเด็ดขาด หลังจากเหตุการณ์ที่ของถวายถูกฉันหมดและมีความตั้งใจแน่วแน่ว่าจะไม่รับของที่ตนเคยปฏิเสธหรือสละไปแล้วอีก

ในอดีตกาล ครั้งพระเจ้าพรหมทัตเสวยราชสมบัติในกรุงพาราณสี พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นหมอรักษาพิษ ครั้งนั้นมีชาวชนบทถูกงูกัดและถูกนำตัวมารักษา หมอจึงเรียกงูตัวที่กัดให้มาดูดพิษออกจากแผล แต่งูปฏิเสธโดยเด็ดขาดและยอมตายในกองไฟ ดีกว่าที่จะกลืนกินพิษที่ตนคายออกไปแล้ว โดยกล่าวคาถาว่า "พิษที่คายแล้วนั้นน่ารังเกียจนัก การที่เราต้องดูดพิษที่คายแล้วเพราะเหตุแห่งความอยู่รอดนั้น ให้เราตายเสียยังดีกว่า" หมอจึงห้ามงูไว้ รักษาคนเจ็บจนหาย และให้ศีลแก่พญางูก่อนจะปล่อยไป

พระบทรงศาสดาได้ทรงประชุมชาดกโดยทรงชี้ว่า

• งูในครั้งนั้น ได้มาเกิดเป็น พระสารีบุตร
• หมอรักษาพิษในครั้งนั้น ได้มาเกิดเป็น พระตถาคต

คำสอนหลักของพระสูตรนี้ คือ การรักษาความสัตย์และความถือมั่นในอุดมการณ์ บุคคลผู้เป็นบัณฑิตย่อมมีความละอายต่อบาปและเกียรติในตน ยอมสละได้แม้กระทั่งชีวิตของตนเอง ดีกว่าการกลับไปประพฤติซ้ำในสิ่งที่ไม่ดีหรือสิ่งที่ตนได้สละเด็ดขาดไปแล้ว เช่นเดียวกับพระสารีบุตรผู้ไม่ยอมกลับมารับสิ่งที่ตนสละทิ้งไปแล้วแม้จะต้องเสียชีวิตก็ตาม