พันธนโมกขชาดก

พันธนโมกขชาดก เป็นชาดกที่แสดงถึงปัญญาและการรู้เท่าทันคนพาล โดยมีเนื้อหาสำคัญสรุปได้ดังนี้

ในอดีตกาล พระโพธิสัตว์เสวยราชสมบัติเป็นปุโรหิตของพระเจ้าพรหมทัตแห่งเมืองพาราณสี วันหนึ่ง พระอัครมเหสีได้กระทำความผิดและคบชู้กับข้าราชบริพารหลายคน แต่เมื่อความแตก นางกลับใส่ร้ายพระโพธิสัตว์ว่าข่มขืน พระราชาทรงกริ้วและสั่งให้จับพระโพธิสัตว์มัดไพล่หลังเพื่อนำไปประหารชีวิต

ด้วยความมีปัญญา พระโพธิสัตว์ได้ทูลขอเข้าเฝ้าเพื่อชี้แจงความจริงและให้ตรวจสอบพยานหลักฐานจนความจริงปรากฏ พระราชาทรงทราบความจริงจึงทรงอภัยโทษให้แก่ทุกคน รวมถึงพระอัครมเหสีและข้าราชบริพารทั้ง 64 คน พระโพธิสัตว์ได้แสดงธรรมและกล่าวคาถาหลักประจำชาดก

• คำสอนและใจความสำคัญ:
• ที่ใดมีคนพาล ที่นั่นแม้แต่คนที่ไม่ควรถูกจองจำก็อาจต้องถูกจองจำ
• ที่ใดมีหมู่บัณฑิต ที่นั่นแม้แต่คนที่ถูกจองจำแล้วก็สามารถรอดพ้นได้ด้วยปัญญา
• โทษภัยทั้งปวงเกิดจากการครองเรือน ในที่สุดพระโพธิสัตว์จึงตัดสินใจสละสมบัติออกบวชเป็นฤๅษี บำเพ็ญฌานจนได้ไปเกิดในพรหมโลก

การ [MMR 33060] พระศาสดาทรงประชุมชาดกโดยระบุว่า พระเทวีในครั้งนั้นคือ นางจิญจมาณวิกา พระราชาคือพระอานนท์ และปุโรหิตคือพระองค์เองในปัจจุบัน