สัญชีวชาดก

สัญชีวชาดก เป็นชาดกที่แสดงถึงโทษภัยของการยกย่องและการคบหาคนชั่ว (อสัตบุรุษ) ซึ่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงขึ้นเพื่อปรารภเรื่องที่พระเจ้าอชาตศัตรูทรงหลงไปเลื่อมใสและยกย่องพระเทวทัตผู้ทุศีล จนกระทั่งทรงกระทำปิตุฆาตกรรม (ปลงพระชนม์พระราชบิดา) และพลาดโอกาสที่จะได้บรรลุธรรม (โสดาปัตติผล)

ใจความสำคัญของชาดกเรื่องนี้ ย้อนเล่าถึงอดีตกาลเมื่อครั้งที่พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นอาจารย์ทิศาปาโมกข์ในเมืองพาราณสี ได้สอนมนต์ชุบคนตายให้ฟื้นแก่มาณพคนหนึ่งชื่อว่า "สัญชีวะ" วันหนึ่งสัญชีวะได้ทดลองร่ายมนต์ปลุกเสือโคร่งที่ตายแล้วให้ฟื้นขึ้นมา แต่ผลปรากฏว่าเมื่อเสือฟื้นคืนชีพขึ้นมาด้วยความดุร้าย มันกลับกระโดดกัดและฆ่าสัญชีวมาณพผู้มีพระคุณแก่ตนจนเสียชีวิตในทันที พระโพธิสัตว์จึงได้สอนเหล่ามาณพด้วยคาถาว่า การยกย่องและคบหาคนพาลย่อมนำความพินาศมาสู่ตน เหมือนกับพยัคฆ์ที่ถูกสัญชีวมาณพชุบชีวิตขึ้นมาแล้วกลับทำลายชีวิตผู้มีพระคุณเสียเอง

คำสอนหลักและข้อคิดจากพระสูตร:

• โทษของการคบคนชั่ว: การให้ความเคารพ ยกย่อง หรือสนับสนุนอสัตบุรุษ (คนทุศีล คนไม่มีคุณธรรม) เปรียบเสมือนการเลี้ยงเสือพิษ สุดท้ายผู้สนับสนุนนั่นแหละที่จะต้องเดือดร้อนและถูกทำลายเสียเอง
• ผลกรรมจากการกระทำ: พระเจ้าอชาตศัตรูในอดีตชาติคือสัญชีวมาณพผู้โง่เขลา และในชาตินี้ก็ยังคงทำผิดพลาดซ้ำเดิมด้วยการหลงเชื่ออสัตบุรุษ จนต้องสูญเสียความสุขทางใจและพลาดจากมรรคผลอันประเสริฐ
• ความกตัญญูกตเวทิตาและความฉลาดในการคบหา: บัณฑิตควรพิจารณาเลือกคบหากับคนดีมีศีลธรรม (สัตบุรุษ) และหลีกเลี่ยงการให้ความสำคัญแก่คนพาล เพื่อความสวัสดีและความเจริญก้าวหน้าของตนเอง