อรกชาดก

อรกชาดก เป็นเรื่องราวที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงเพื่อชี้ให้เห็นถึงอานิสงส์อันยิ่งใหญ่ของการเจริญเมตตาภาวนา โดยทรงปรารภถึงเรื่องราวในอดีตสมัยที่พระองค์เสวยพระชาติเป็นดาบสชื่อ “อรกะ” ผู้เป็นครูสอนเหล่าฤๅษีให้ปฏิบัติธรรมในหิมวันตประเทศ ซึ่งได้สั่งสอนให้ศิษย์ยึดมั่นในพรหมวิหาร 4 เพื่อเป็นหนทางสู่พรหมโลก

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการฝึกจิตให้มีความเมตตาที่ไม่มีประมาณ ครอบคลุมทั้งเบื้องบน เบื้องต่ำ และเบื้องขวาง โดยไม่เจาะจงหรือเลือกปฏิบัติ เพื่อให้จิตมีความเกื้อกูลและบริสุทธิ์ การอบรมจิตเช่นนี้เปรียบเสมือนห้วงน้ำใหญ่ที่ย่อมท่วมทับและกลบเกลื่อนกรรมเล็กน้อย (กามาวจรกุศล) ไม่ให้มีโอกาสส่งผลได้ เปรียบเสมือนกรรมที่ใหญ่กว่าย่อมให้ผลและหุ้มห่อกรรมที่เล็กกว่าไว้

นอกจากนี้ พระพุทธเจ้ายังได้แสดงอานิสงส์ 11 ประการ ของการเจริญเมตตาเจโตวิมุตติ ดังนี้:

• หลับเป็นสุข ตื่นเป็นสุข และไม่ฝันร้าย
• เป็นที่รักของมนุษย์และอมนุษย์ทั้งหลาย
• เทวดาคอยคุ้มครองรักษา
• ไฟ ยาพิษ และศัสตรา ไม่สามารถทำอันตรายได้
• จิตตั้งมั่นเป็นสมาธิได้รวดเร็ว
• สีหน้าผ่องใส และไม่หลงลืมสติในเวลาใกล้ตาย
• หากยังไม่บรรลุมรรคผล ย่อมเข้าถึงพรหมโลกเป็นที่ไปในเบื้องหน้า

โดยสรุป พระสูตรนี้เน้นย้ำว่า แม้ผู้ปฏิบัติจะยังไม่บรรลุถึงมรรคผลสูงสุด แต่การอบรมเมตตาจนเป็นนิสัยย่อมทำให้จิตมีพลังมหาศาล มีความสงบเย็น และเป็นหนทางที่แน่นอนสู่สุคติภูมิ ซึ่งการปฏิบัติเมตตาอย่างถูกต้องตามวิธีของครูอรกะนั้น ถือเป็นแนวทางปฏิบัติที่ช่วยเกื้อกูลทั้งตนเองและผู้อื่นอย่างไม่มีขอบเขต