พกชาดก

พกชาดก เป็นนิทานชาดกที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงเพื่อเตือนสติเกี่ยวกับ คนโกหกหลอกลวง ที่มักใช้รูปลักษณ์ภายนอกที่ดูสงบเสงี่ยมมาเป็นเครื่องมือในการล่อลวงผู้อื่นให้หลงเชื่อ โดยมีเนื้อหาสำคัญดังนี้:

ในอดีตชาติ พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็น พญาปลา ผู้มีบริวารมาก อาศัยอยู่ในสระแห่งหนึ่ง ในขณะนั้นมี นกยาง ตัวหนึ่งอาศัยจังหวะที่ปลาเผลอทำทีเป็นยืนนิ่งก้มหัวหุบปีกดูซบเซาคล้ายผู้มีบุญหนักศักดิ์ใหญ่ เพื่อให้ฝูงปลาตายใจและเข้าใกล้ ฝูงปลาส่วนใหญ่เมื่อเห็นความสงบนิ่งของนกยางจึงพากันชื่นชมว่าเป็นนกที่ดี แต่พญาปลาซึ่งมีปัญญาเฉลียวฉลาดได้เตือนฝูงปลาว่า “อย่าได้หลงเชื่อรูปลักษณ์ภายนอก” เพราะนกยางตัวนี้ไม่ได้มีความปรารถนาดีต่อพวกเรา แต่มันกำลังรอจังหวะที่จะจิกกินปลาเป็นอาหารอยู่ ฝูงปลาเมื่อได้ฟังคำเตือนจึงตระหนักได้และพากันพ่นน้ำใส่นกยางจนมันต้องหนีไปในที่สุด

พระพุทธองค์ทรงสรุปชาดกนี้โดยชี้ให้เห็นว่า ภิกษุโกหก ในยุคปัจจุบันนั้น ก็คือนกยางตัวเดียวกับในอดีต ส่วนพญาปลาคือองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้านั่นเอง

ข้อคิดและคำสอนหลักจากชาดก:

• อย่าตัดสินคนจากภายนอก: ความสงบเสงี่ยมที่แสดงออกมาอาจเป็นเพียงหน้ากากที่ปกปิดเจตนาชั่วร้าย (ความโกหก)
• การใช้ปัญญาพิจารณา: บุคคลควรหมั่นใช้สติปัญญาไตร่ตรองถึงที่มาที่ไปและเจตนาของผู้ที่เข้ามาข้องเกี่ยวเสมอ
• ความรู้เท่าทันกลอุบาย: ผู้ที่มีสติย่อมไม่ตกเป็นเหยื่อของคนลวงโลกที่ใช้ความเสแสร้งมาแสวงหาผลประโยชน์