วาตัคคสินธวชาดก

วาตัคคสินธวชาดก เป็นเรื่องราวที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงเพื่อสอนกฎุมพีผู้หนึ่งในเมืองสาวัตถี ซึ่งเสียใจจนตรอมใจตายเพราะหญิงคนรักปฏิเสธไม่ยอมร่วมหอลงโรงด้วย ทั้งที่ก่อนหน้านี้หญิงคนนั้นเป็นผู้ส่งข่าวและชักชวนให้เขามาหา แต่เมื่อถึงเวลาจริงกลับเล่นตัวและขับไล่ไสส่งจนฝ่ายชายจากไปและไม่หวนกลับมาอีก พระพุทธองค์จึงตรัสเล่าเรื่องในอดีตเพื่อเป็นบทเรียน

ในอดีตชาติ พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็น วาตัคคสินธพ (ม้าอาชาไนยผู้เป็นมิ่งขวัญของพระราชา) ขณะที่ม้าสินธพกำลังจะไปอาบน้ำ ได้มีนางม้าชื่อ ภัททลี เกิดจิตปฏิพัทธ์อย่างแรงกล้าจนซูบผอมและไม่ยอมกินอาหาร ลูกม้าจึงขอร้องให้วาตัคคสินธพช่วย เมื่อวาตัคคสินธพยอมมาพบ นางม้ากลับคิดว่าหากยอมใกล้ชิดง่ายเกินไปจะเสียยศศักดิ์และความเป็นใหญ่ จึงแสร้งทำเป็นไม่สนใจและใช้เท้าดีดม้าสินธพจนม้าหนีไป ทำให้ตนเองต้องอยู่อย่างเศร้าโศกเสียใจในภายหลัง

สรุปประเด็นสำคัญและคำสอน:

• โทษของการเล่นตัวเกินพอดี: การทำเป็นไม่สนใจหรือขับไล่ผู้ที่เพิ่งมาคบหาสมาคมด้วยเพราะต้องการรักษาศักดิ์ศรีหรือความเป็นใหญ่ หากทำไม่ถูกกาลเทศะย่อมส่งผลร้ายและนำมาซึ่งความเศร้าโศกในภายหลัง
• ความเสื่อมแห่งยศ: พระพุทธองค์ทรงสอนว่า สตรีใดที่ปฏิเสธบุรุษผู้มียศศักดิ์ที่ชักนำมาให้ด้วยความจองหองหรือการเล่นตัวเกินควร สตรีผู้นั้นย่อมต้องได้รับความทุกข์ระทมตลอดกาลนาน ดังเช่นนางม้าที่ต้องเศร้าโศกถึงวาตัคคสินธพ
• บทสรุปทางธรรม: การยึดติดในกิเลสและการแสดงออกที่ขัดแย้งกับความปรารถนาที่แท้จริงนำมาซึ่งความทุกข์ ทั้งในคนและสัตว์ ดังเช่นที่กฎุมพีในยุคนั้นเมื่อได้ฟังธรรมจบลงก็บรรลุเป็นพระโสดาบัน