สุสันธีชาดก

สุสันธีชาดก เป็นชาดกที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารภภิกษุผู้กระสันอยากสึก ณ พระวิหารเชตวัน เพื่อแสดงให้เห็นถึงโทษของมาตุคามและความยากในการรักษาผู้หญิง

ใจความสำคัญของเรื่องเริ่มต้นจาก พระเจ้าตัมพราช แห่งเมืองพาราณสี มีพระอัครมเหสีรูปงามนามว่า พระนางสุสันธี ต่อมา พระยาครุฑ (พระโพธิสัตว์) ได้ลักพาตัวพระนางไปไว้ที่เกาะนาคทวีป ฝ่ายพระเจ้าตัมพราชจึงส่ง นายอัคคคนธรรพ์ ออกตามหา จนกระทั่งเรือแตกและนายอัคคะลอยคอไปถึงเกาะที่พระนางอยู่ พระนางสุสันธีจึงแอบลักลอบได้เสียกับนายอัคคคนธรรพ์โดยปิดบังพระยาครุฑ เมื่อถึงเวลาอันควร นายอัคคะได้เดินทางกลับมาเข้าเฝ้าพระเจ้าตัมพราช และได้ขับร้องเพลงบอกความจริงเป็นนัยผ่านบทคาถาว่าตนได้พบและมีความสัมพันธ์กับพระนางสุสันธีแล้ว เมื่อพระยาครุฑทราบความจริง จึงเกิดความเบื่อหน่ายในความประพฤติของพระนาง นำพระนางมาถวายคืนแก่พระเจ้าตัมพราชแล้วหลีกหนีไปในที่สุด

จากเรื่องราวดังกล่าว พระศาสดาได้ทรงแสดงคำสอนหลักผ่านการประชุมชาดก ดังนี้:

• โทษของมาตุคาม: ทรงชี้ให้เห็นว่าสตรีเป็นสิ่งที่รักษาได้ยากยิ่ง แม้จะถูกนำไปซ่อนไว้ในวิภพที่เข้าถึงยาก ก็ไม่อาจป้องกันความประพฤติของจิตใจได้
• การบรรลุธรรม: ในตอนท้าย พระพุทธองค์ทรงประชุมชาดกโดยระบุว่า พระราชาในครั้งนั้นคือพระอานนท์ ส่วนพระยาครุฑคือพระองค์เอง และเมื่อจบพระธรรมเทศนา ภิกษุรูปดังกล่าวก็ได้บรรลุโสดาปัตติผล