ทรีมุขชาดก

ทรีมุขชาดก เป็นเรื่องราวที่แสดงถึงโทษภัยของกามารมณ์และความสำคัญของการออกบวช โดยมีพระเจ้าพรหมทัต เมื่อครั้งเสวยราชสมบัติที่เมืองพาราณสี และทรีมุขกุมาร สหายรักผู้ต่อมาได้ออกบวชเป็นพระปัจเจกพุทธเจ้า เป็นตัวละครสำคัญในการดำเนินเรื่อง

เมื่อเวลาผ่านไปถึง 50 ปี พระทรีมุขปัจเจกพุทธเจ้า ได้เหาะมาโปรดพระเจ้าพรหมทัตที่มัวเมาในราชสมบัติและกามคุณ โดยแสดงธรรมเตือนสติว่ากามทั้งหลายเปรียบเสมือนหล่มและพุอันลึกซึ้ง เต็มไปด้วยโทษภัยและความไม่สะอาด เปรียบเหมือนธุลีและควัน ทำให้ผู้ที่ติดอยู่ในกามต้องเวียนว่ายตายเกิดและประสบกับความทุกข์ทรมานอย่างไม่มีที่สิ้นสุด

แม้ในตอนแรกพระเจ้าพรหมทัตจะไม่สามารถละทิ้งกามได้ด้วยทรงอ้างว่ายังต้องทำบุญอีกมาก แต่พระปัจเจกพุทธเจ้าก็ทรงแสดงธรรมโปรดต่อถึงความทุกข์ของการอยู่ในครรภ์มารดาและการคลอดบุตรที่เต็มไปด้วยความไม่สะอาดและเวทนา ท้ายที่สุด คำสอนอันลึกซึ้งนี้ทำให้พระเจ้าพรหมทัตทรงได้สติ ทรงสละราชสมบัติมอบให้พระราชโอรส และเสด็จออกผนวชเป็นฤาษีในป่าหิมพานต์จนได้บรรลุอภิญญาและสมาบัติ เสด็จไปสู่พรหมโลกในที่สุด

คำสอนหลักของชาดกเรื่องนี้ประกอบด้วย:

• โทษของกาม: กามเป็นสิ่งผูกพันสัตว์โลกให้จมดิ่งอยู่ในความทุกข์เปรียบเสมือนหล่มและพุตม
• ภัยในสังสารวัฏ: การเกิดในครรภ์มารดาและความทุกข์ยามคลอดเป็นสิ่งที่เต็มไปด้วยความไม่สะอาดและบีบคั้น
• คุณค่าของการเนกขัมมะ: การออกบวชและการละวางกามารมณ์เป็นหนทางนำไปสู่ความสงบและหลุดพ้นจากทุกข์