ตุณฑิลชาดก เป็นเรื่องราวที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารภภิกษุผู้มีความหวาดกลัวต่อความตายอย่างมาก ทรงแสดงให้เห็นว่าความกลัวตายไม่ใช่เพิ่งเกิดขึ้นในปัจจุบันเท่านั้น แต่เคยเกิดขึ้นมาแล้วแม้ในอดีตชาติ เมื่อครั้งที่พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นสุกรชื่อ "มหาตุณฑิละ" และน้องชายชื่อ "จุลตุณฑิละ"
ในอดีตกาล สุกรทั้งสองถูกเลี้ยงดูโดยหญิงชราคนหนึ่ง จนกระทั่งวันหนึ่งพวกนักเลงสุราต้องการเนื้อสุกร จึงได้ติดสินบนและล่อลวงหญิงชราเพื่อนำตัวจุลตุณฑิละไปฆ่า เมื่อจุลตุณฑิละพบเห็นความตายอยู่ตรงหน้าจึงเกิดความหวาดกลัวและตัวสั่นเทา พระโพธิสัตว์ (มหาตุณฑิละ) ผู้เป็นพี่ชายจึงได้แสดงธรรมโปรดน้องชายและมหาชน เพื่อให้คลายจากความกลัวและความหลง โดยใช้ปริศนาธรรมเปรียบเทียบหลักปฏิบัติอันประเสริฐ
หลักธรรมคำสอนสำคัญในชาดกนี้:
- ห้วงน้ำที่ไม่มีโคลนตม: หมายถึง พระธรรมและพระนิพพาน ซึ่งเป็นเครื่องพ้นจากกิเลสคือกองเพลิงและโคลนตมคือราคะ โทสะ โมหะ
- เหงื่อไคล: หมายถึง บาปอกุศล และกิเลสเครื่องประทุษร้ายจิตใจ
- เครื่องลูบไล้ใหม่ที่มีกลิ่นหอมไม่ขาดสาย: หมายถึง ศีล (ศีล 5 ศีล 10 และปาริสุทธศีล 4) ซึ่งกลิ่นแห่งศีลของสัตบุรุษย่อมฟขจรขจายไปทั่วทิศทางและเหนทวนลมยิ่งกว่าคันธชาติต่างๆ
- การปลงธรรมสังเวช: สัตว์ทั้งหลายย่อมมีความตายเป็นธรรมดา ผู้ที่สมบูรณ์ด้วยศีลและคุณงามความดี ย่อมไม่สะดุ้งกลัวต่อมรณภัยอันเกิดแก่สังขาร
เมื่อสิ้นสุดพระธรรมเทศนา มหาชนรวมถึงพระราชาต่างเกิดความเลื่อมใส นำมาซึ่งการสมาทานศีล 5 และศีล 10 ประชาชนต่างประพฤติอยู่ในความไม่ประมาท ในกาลต่อมาพระราชาได้สถาปนาพระโพธิสัตว์และน้องชายให้อยู่ในราชสมบัติระยะหนึ่ง ก่อนที่พระโพธิสัตว์จะแสดงธรรมและนำพาชนทั้งหลายสู่หนทางแห่งความดีงาม
อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →
แสดงความคิดเห็น
แบ่งปันข้อสังเกต คำถาม หรือข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับตุณฑิลชาดก