สาลิเกทารชาดก

สาลิเกทารชาดก เป็นเรื่องราวในอดีตกาลเมื่อครั้งพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็น พญานกแขกเต้า ผู้นำฝูงนกอาศัยอยู่ในป่างิ้ว ได้พาบริวารไปหากินข้าวสาลีในไร่ของพราหมณ์โกสิยโคตร จนกระทั่งถูกคนเฝ้าไร่ ดักบ่วงจับตัวได้ และนำไปถวายพราหมณ์เจ้าของไร่

เมื่อพราหมณ์ถามด้วยความสงสัยว่าเหตุใดจึงกินข้าวสาลีแล้วยังคาบรวงข้าวติดจะงอยปากไปอีก พญานกแขกเต้าจึงตอบด้วยถ้อยคำอันลึกซึ้งเปี่ยมด้วยธรรมะว่า การกระทำดังกล่าวเปรียบเสมือนการ "ให้กู้หนี้" (เลี้ยงดูลูกน้อยเพื่อให้เติบโตมาดูแลตนในยามแก่เฒ่า) การ "เปลื้องหนี้" (ตอบแทนพระคุณมารดาบิดาผู้แก่เฒ่า) และการ "ฝังขุมทรัพย์" (แบ่งปันอาหารแก่นกทุพพลภาพเพื่อสั่งสมบุญกุศล)

พราหมณ์ได้ฟังเกิดความเลื่อมใสในคุณธรรมอันสูงส่งของพญานกแขกเต้า จึงประกาศยกไร่ข้าวสาลีให้ทั้งหมด ปล่อยตัวให้เป็นอิสระ พร้อมทั้งปฏิบัติตามคำสอนด้วยการ ให้ทานแก่สมณพราหมณ์และดูแลมารดาบิดา นับแต่นั้นมา

• หมวดหมู่: ขุททกนิกาย ชาดก
• ตัวละครสำคัญ: พญานกแขกเต้า (พระพุทธเจ้าเสวยชาติ), โกสิยพราหมณ์ (พระอานนท์), คนเฝ้าไร่ (พระฉันนะ)
• คำสอนหลัก: ความกตัญญูกตเวที การเลี้ยงดูมารดาบิดา และการบำเพ็ญทานบารมีถือเป็นวงศ์ของบัณฑิตทั้งหลาย