อลัมพุสาชาดก

อลัมพุสาชาดก เป็นเรื่องราวที่พระพุทธองค์ทรงยกขึ้นมาเพื่อสอนภิกษุผู้มีจิตใจกระสันอยากจะสึก โดยอ้างอิงเหตุการณ์ในอดีตสมัยที่พระโพธิสัตว์เป็นฤาษีในป่าและได้เลี้ยงดูเด็กน้อยคนหนึ่งจนเติบใหญ่เป็น อิสิสิงคดาบส ผู้มีตบะแก่กล้าจนทำให้พิภพของท้าวสักกเทวราชหวั่นไหว ท้าวสักกะจึงเกรงว่าดาบสจะทำลายตำแหน่งของตน จึงส่งนางอัปสรนามว่า อลัมพุสา มาเล้าโลมเพื่อทำลายศีลและตบะของดาบส

เมื่อนางอลัมพุสามาถึง ได้ใช้อุบายความงามเล้าโลมจนอิสิสิงคดาบสเสียพรหมจรรย์และจมอยู่กับกามสุขเป็นเวลาถึง ๓ ปี เมื่อดาบสได้สติคืนมาจึงเกิดความเสียใจอย่างยิ่งที่ต้องสูญเสียฌานสมาบัติไปเพราะขาดความระวังและไม่เชื่อฟังคำสอนของบิดาที่เคยเตือนให้รู้จักโทษของสตรี ฝ่ายนางอลัมพุสาเมื่อเห็นเดชและปัญญาของดาบสที่สามารถบำเพ็ญฌานให้กลับคืนมาได้อีกครั้ง จึงเกิดความเกรงกลัวและขอขมาพระดาบสก่อนจะกลับสู่สวรรค์ และกราบทูลท้าวสักกะว่าไม่ขอไปเล้าโลมฤาษีเช่นนี้อีก

คำสอนหลักและบทสรุป:

• โทษของกาม: กามคุณเป็นสิ่งมัวเมาที่สามารถทำลายตบะ ปัญญา และความดีที่สั่งสมมานานให้พินาศลงได้ในชั่วพริบตา
• ความประมาท: การขาดสติระลึกถึงโอวาทของครูอาจารย์หรือคำเตือนของผู้รู้ นำมาซึ่งความเสื่อมเสียและการตกอยู่ในห้วงทุกข์
• ความเพียรในการกู้คืน: แม้จะพลาดพลั้งเสียทีแก่กิเลส แต่หากมีปัญญาและตบะอันมั่นคง ก็ยังสามารถกลับมาตั้งตนอยู่ในทางที่ชอบและฟื้นฟูจิตใจให้กลับมาผ่องใสได้อีกครั้ง

ในตอนท้ายพระพุทธองค์ทรงประชุมชาดกโดยระบุว่า ภิกษุผู้กระสันคืออิสิสิงคดาบส นางปุราณทุติยิกาคืออลัมพุสา และพระองค์เองคือมหาฤาษีผู้เป็นบิดาในครั้งนั้น

อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →