ปัญจังคุลิยเถราปทาน

ปัญจังคุลิยเถราปทาน เป็นเรื่องราวในอดีตชาติของพระปัญจังคุลิยเถระ ผู้เป็นพระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า ซึ่งได้กล่าวถึงเหตุแห่งการบรรลุธรรมและผลบุญที่ท่านได้รับจากการทำความดีในอดีตชาติ โดยเนื้อหาสรุปได้ดังนี้

ในกาลสมัยของพระติสสพุทธเจ้า พระเถระในชาติที่เป็นอดีตนั้น ได้เห็นพระพุทธองค์เสด็จเข้าสู่พระคันธกุฎี จึงเกิดจิตเลื่อมใสศรัทธาอย่างยิ่ง ท่านจึงถือเอาดอกไม้ที่มีกลิ่นหอมและเครื่องหอมเข้าไปเฝ้าพระพุทธองค์ แล้วได้แสดงความเคารพด้วยการทำเครื่องหมาย "รอยนิ้วมือทั้งห้า" (ปัญจังคุลิ) ไว้เพื่อเป็นพุทธบูชา การกระทำด้วยจิตที่เลื่อมใสในครั้งนั้นส่งผลให้ท่านได้รับอานิสงส์อย่างมหาศาลตลอดระยะเวลาที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏสงสาร

• อานิสงส์แห่งการทำบุญ: ท่านไม่เคยไปเกิดในทุคติภูมิเลยตลอด 92 กัปป์ นับตั้งแต่ได้บูชาด้วยรอยนิ้วมือ
• ผลบุญในทางโลก: ในกัปที่ 72 ท่านได้เกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้วเจ็ดประการ มีพระนามว่า "สยัมพภะ"
• ผลบุญในทางธรรม: ในชาติสุดท้าย ท่านได้บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ ผู้แตกฉานในปฏิสัมภิทา 4 ประการ และได้ชื่อว่าเป็นผู้ที่ทำตามคำสอนของพระพุทธเจ้าได้อย่างสมบูรณ์

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้คือการเน้นย้ำถึงพลังแห่งศรัทธา แม้การบูชาด้วยเพียงรอยนิ้วมืออันเป็นการแสดงความเคารพอย่างเรียบง่าย หากทำด้วยจิตใจที่เลื่อมใสในพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ก็สามารถเป็นเหตุปัจจัยสำคัญที่นำพาชีวิตไปสู่สุคติภูมิ และเป็นต้นทุนแห่งการบรรลุถึงวิมุตติธรรมหรือความเป็นพระอรหันต์ในที่สุด