วิฬาลิทายกเถราปทาน

วิฬาลิทายกเถราปทาน เป็นเรื่องราวในอดีตชาติของพระเถระผู้มีนามว่า วิฬาลิทายกเถระ ซึ่งได้บำเพ็ญบุญบารมีไว้กับพระพุทธเจ้าในอดีต ด้วยการถวายสัตว์ตัวเล็ก (หนู) ให้เป็นทานแก่สมณะผู้ฝึกฝนอินทรีย์แล้ว เรื่องราวนี้แสดงให้เห็นถึงอานุภาพแห่งจิตที่เลื่อมใสและการถวายทานแม้เพียงเล็กน้อยแต่ทำด้วยความบริสุทธิ์ใจ ก็สามารถส่งผลให้ผู้ทำได้รับความสุขในสุคติภูมิและบรรลุธรรมอันยิ่งใหญ่ในที่สุด

ใจความสำคัญของพระสูตรมีดังนี้:

• การทำบุญในอดีตชาติ: ในกาลก่อน เมื่อครั้งที่ท่านยังเป็นมนุษย์ ท่านอาศัยอยู่ใกล้ภูเขาโรมสะ ได้พบเห็นสมณะผู้บำเพ็ญเพียรและมีอินทรีย์อันอบรมดีแล้ว จึงได้จับสัตว์ตัวเล็ก (ในที่นี้คือหนู) นำไปถวายแก่สมณะนั้น
• การอนุโมทนาของพระพุทธเจ้า: พระพุทธเจ้าผู้เป็นมหาวีรบุรุษและเป็นผู้ตรัสรู้ชอบด้วยพระองค์เอง ได้ทรงอนุโมทนาทานนั้น พร้อมทั้งตรัสพยากรณ์ว่า ผลบุญจากการถวายสัตว์ตัวเล็กด้วยจิตที่เลื่อมใสอย่างยิ่งนี้ จะส่งผลให้ท่านได้รับความสุขในภพชาติที่เกิดแล้วเกิดเล่า
• ผลานิสงส์แห่งการทำทาน: นับตั้งแต่กาลนั้นเป็นเวลาถึง 94 กัป ท่านไม่เคยไปเกิดในทุคติภูมิเลย ผลบุญจากการถวายทานครั้งนั้นนำพาให้ท่านเวียนว่ายอยู่ในสุขคติภูมิเท่านั้น และในชาติสุดท้ายนี้ท่านได้บรรลุเป็นพระอรหันต์ผู้แตกฉานในปฏิสัมภิทา 4 ซึ่งเป็นเครื่องยืนยันว่าท่านได้ทำกิจของพระพุทธศาสนาสำเร็จบริบูรณ์แล้ว

คำสอนหลัก: พระสูตรนี้สอนให้เห็นถึงความสำคัญของ "เจตนา" ในการทำบุญ แม้สิ่งของที่ถวายจะเป็นเพียงวัตถุเล็กน้อย แต่หากถวายด้วยจิตที่เลื่อมใสศรัทธาอย่างแรงกล้าต่อเนื้อนาบุญที่บริสุทธิ์ ย่อมมีผลานิสงส์มหาศาลและเป็นปัจจัยเกื้อหนุนให้ถึงซึ่งความหลุดพ้นจากวัฏสงสารได้ในอนาคต