นิคคุณฑิปุปผิยเถราปทาน

เนื้อหาในนิคคุณฑิปุปผิยเถราปทาน เป็นเรื่องราวการบำเพ็ญบุญในอดีตชาติของพระเถระรูปหนึ่งผู้มีบุพกรรมเกี่ยวเนื่องด้วยการบูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกนิคคุณฑี โดยเนื้อหาแบ่งลำดับเหตุการณ์สำคัญได้ดังนี้

• คำสอนเรื่องความไม่ประมาท: เมื่อเทวดาใกล้จุติ (ตาย) จากสวรรค์ เหล่าเทวดาจะพากันกล่าวให้พรและเตือนใจให้รักษาความศรัทธาในพระสัทธรรม มุ่งมั่นทำบุญด้วยกาย วาจา และใจ เพื่อไปสู่สุคติในโลกมนุษย์และสร้างกุศลยิ่งๆ ขึ้นไป
• การตื่นรู้ด้วยธรรม: ในอดีตชาติ พระเถระเคยดำรงตำแหน่งเป็นเทวดา เมื่อได้ฟังธรรมจากพระสาวกของพระปทุมุตตรพุทธเจ้าชื่อว่า พระสุมนะเถระ ทำให้เกิดความสังเวชสลดใจ เห็นโทษของการเวียนว่ายตายเกิด จึงตั้งใจบำเพ็ญบุญด้วยศรัทธาที่มั่นคง
• บุพกรรมและการบรรลุธรรม: พระเถระระลึกได้ว่าในอดีตชาติเคยนำดอกนิคคุณฑีไปบูชาพระปทุมุตตรพุทธเจ้าบนอาสนะ ด้วยอานิสงส์นั้นจึงได้รับความสุขในสุคติภูมิหลายภพชาติ กระทั่งมาเกิดในสมัยพระโคตมพุทธเจ้า ได้บวชตั้งแต่อายุเพียง 7 ขวบ ภายใต้การดูแลของพระอานนท์เถระ และได้บรรลุพระอรหันต์ในที่สุด

สรุปใจความสำคัญของพระสูตรนี้คือการเน้นย้ำถึง "อานิสงส์ของการบูชาด้วยศรัทธา" แม้จะเป็นเพียงการถวายดอกไม้แก่พระพุทธเจ้าด้วยใจที่เลื่อมใส แต่หากประกอบด้วยความศรัทธาที่หยั่งรากลึกในพระสัทธรรม กุศลนั้นย่อมส่งผลให้บรรลุถึงวิมุตติธรรม คือความหลุดพ้นจากวัฏสงสาร ไม่ต้องกลับมาพบกับความพ่ายแพ้หรือความทุกข์อีกต่อไป เป็นการยืนยันว่าการกระทำความดีและสั่งสมบุญบารมีไว้ตั้งแต่วัยเยาว์หรือในกาลก่อน ย่อมเป็นปัจจัยสำคัญนำไปสู่มรรคผลนิพพานในที่สุด