อากังเขยยสูตร

อากังเขยยสูตร เป็นพระสูตรสำคัญในมัชฌิมนิกาย แปลว่า "ถ้าภิกษุพึงหวัง" หรือ "ข้อที่พึงหวังได้" ซึ่งพระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมแก่ภิกษุทั้งหลายถึงแนวทางในการบรรลุความปรารถนาอันชอบธรรมต่างๆ ทั้งทางโลกและทางธรรม โดยมีรากฐานสำคัญอยู่ที่การปฏิบัติศีล สมาธิ และปัญญาอย่างเคร่งครัดและต่อเนื่อง

หัวใจของพระสูตรนี้คือ พระพุทธองค์ตรัสว่า หากภิกษุมีความปรารถนาในสิ่งใดๆ ก็ตาม เช่น ปรารถนาจะเป็นที่รัก เป็นที่ชอบใจของเพื่อนพรหมจารี ปรารถนาให้ไทยทานที่ได้รับจากผู้ถวายมีผลไพบูลย์ ปรารถนาให้ญาติที่ล่วงลับไปแล้วมีจิตเลื่อมใสระลึกถึงและได้รับผลบุญ ปรารถนาที่จะข่มความไม่ยินดีและความกลัวได้ ปรารถนาที่จะได้ฌาน ๔ ปรารถนาที่จะเป็นพระโสดาบัน สกทาคามี อนาคามี จนถึงอรหัตผล หรือปรารถนาที่จะได้ทิพยโสต ทิพยจักษุ ระลึกชาติได้ และทำอาสวะให้สิ้นไป ทุกความปรารถนาเหล่านี้จะสำเร็จได้ด้วยการบำเพ็ญตามหลักธรรมเดียวกัน

หลักปฏิบัตินั้นคือ ภิกษุพึงเป็นผู้กระทำให้บริบูรณ์ในศีล หมั่นประกอบธรรมเครื่องระงับจิตของตน ไม่ทำฌานให้เหินห่าง ประกอบด้วยวิปัสสนา และพอกพูนสุญญาคาร (การอยู่ในที่สงบสงัด) ซึ่งเป็นการเน้นย้ำถึงความสำคัญของการฝึกฝนตนเองในไตรสิกขา คือ ศีล สมาธิ ปัญญา เพื่อเป็นหนทางสู่ความสำเร็จในทุกความปรารถนาอันชอบธรรมและการหลุดพ้นจากวัฏสงสารในที่สุด