โสณโกฏิวีสเถราปทาน

เนื้อหาในโสณโกฏิวีสเถราปทานกล่าวถึงประวัติและบุญบารมีของพระโสณโกฏิวีสเถระ ผู้ได้รับยกย่องจากพระพุทธเจ้าว่าเป็นเลิศด้านการปรารภความเพียร โดยท่านได้เล่าถึงอดีตชาติในสมัยพระวิปัสสีพุทธเจ้าว่า ท่านได้สร้างถ้ำ (เลณะ) ถวายแด่สงฆ์จาตุรทิศ ณ นครพันธุมดี พร้อมทั้งปูพื้นถ้ำด้วยผ้าเนื้อดีด้วยความเลื่อมใสยิ่ง พร้อมกับตั้งความปรารถนาว่าจะได้ออกบวชและบรรลุพระนิพพานอันเป็นสันติสุขสูงสุด

ผลแห่งการทำบุญนั้นทำให้ท่านเวียนว่ายตายเกิดในสุคติภูมิถึง 91 กัป ทั้งในเทวโลกและมนุษยโลก จนกระทั่งในชาติสุดท้ายท่านได้เกิดเป็นบุตรเศรษฐีในเมืองจัมปา โดยมีบุญบารมีพิเศษปรากฏคือมีขนที่ฝ่าเท้ายาว 4 นิ้ว มีสัมผัสอ่อนนุ่มดุจปุยฝ้าย ซึ่งเป็นลักษณะพิเศษติดตัวมาแต่กำเนิด ต่อมาท่านได้ตัดสินใจออกบวชตามความปรารถนาในอดีต และบำเพ็ญเพียรจนบรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ผู้ทรงอภิญญา

เนื้อหาได้สรุปถึงคุณธรรมและผลานิสงส์ของท่านไว้ดังนี้:

• ความเพียรเป็นเลิศ: ท่านได้รับการยกย่องจากพระพุทธเจ้าว่าเป็นผู้เลิศในด้านการปรารภความเพียร (วิริยารัมภะ)
• อานิสงส์แห่งการให้: การถวายที่พักอาศัย (เลณะ) ทำให้ท่านไม่เคยไปอบายภูมิเลยตลอด 91 กัป
• ความสำเร็จสูงสุด: ท่านได้บรรลุพระอรหันต์ สิ้นกิเลส มีความเย็นใจ และแตกฉานในปฏิสัมภิทา 4 ประการ

พระโสณโกฏิวีสเถระยังเป็นผู้ที่มีความสามารถในการตอบปัญหาธรรมะได้อย่างโดดเด่น ณ สระอโนดาต และนับเป็นพระเถระที่ถือเป็นแบบอย่างอันดีงามของผู้ที่มุ่งมั่นบำเพ็ญเพียรจนบรรลุเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนา