ญาณัตถวิกเถราปทาน

ญาณัตถวิกเถราปทาน เป็นเรื่องราวในอดีตชาติของพระเถระรูปหนึ่งผู้มีนามว่า พระญาณัตถวิกเถระ ซึ่งได้บรรยายถึงบุพกรรมที่ท่านได้กระทำไว้ในสมัยพระพุทธเจ้าพระนามว่า พระปทุมุตตรพุทธเจ้า โดยท่านได้พบเห็นพระองค์ผู้มีพระรัศมีสว่างไสวประดุจดอกกรรณิการ์และทองคำ จึงเกิดความเลื่อมใสศรัทธาอย่างยิ่ง ได้วางภาชนะใส่น้ำและบริขารต่างๆ ไว้ข้างตัว แล้วห่มจีวรหนังเสือกระทำอัญชลีแด่พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด

ใจความสำคัญของคำสรรเสริญที่พระเถระได้กล่าวไว้ต่อหน้าพระพักตร์นั้น เป็นการยกย่อง พระปัญญาธิคุณ ของพระพุทธองค์อย่างสูงสุด ดังนี้:

• การทำลายความมืดมิด: พระพุทธองค์ทรงขจัดความมืดและข่ายแห่งโมหะที่ปกคลุมโลกให้สิ้นไป
• แสงสว่างแห่งปัญญา: พระองค์ทรงประทานแสงสว่างแห่งญาณ ทำให้สัตว์โลกข้ามพ้นจากห้วงทุกข์ได้
• ความเป็นผู้รู้ทั่ว (สัพพัญญู): ทรงมีญาณหยั่งรู้ไม่มีประมาณ ไม่มีใครเสมอเหมือน จึงได้รับการขนานนามว่า "พุทธะ" ผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน

ด้วยอานิสงส์แห่งการสรรเสริญพระญาณของพระพุทธเจ้านี้ พระเถระได้กล่าวว่า ตลอดหนึ่งแสนกัปที่ผ่านมา ท่านไม่เคยไปเกิดในทุคติภูมิเลย ผลบุญดังกล่าวนำมาซึ่งความสุขและคุณวิเศษในปัจจุบันชาติ คือการที่ท่านสามารถกำจัดกิเลสทั้งปวงจนหมดสิ้น บรรลุถึง วิชชา ๓ และ ปฏิสัมภิทา ๔ เป็นผู้ไม่มีอาสวะกิเลส มีชีวิตอยู่อย่างผู้ที่ได้ทำกิจที่ควรทำตามคำสอนของพระพุทธเจ้าสำเร็จบริบูรณ์แล้ว