ตัณหาปัญหาสูตร

ตัณหาปัญหาสูตร (SN 38.10) จากสังยุตตนิกาย เป็นพระสูตรที่บันทึกบทสนทนาระหว่างปริพาชกชัมพูขาตกะกับพระสารีบุตร ณ หมู่บ้านนาฬกะ แคว้นมคธ.

ปริพาชกชัมพูขาตกะได้เข้าพบพระสารีบุตรและสอบถามถึงเรื่อง "ตัณหา" ว่าตัณหาคืออะไร และมีหนทางปฏิบัติเพื่อเข้าใจและละตัณหาเหล่านั้นได้หรือไม่ . พระสารีบุตรได้ตอบว่า ตัณหามี ๓ ประการ ได้แก่ กามตัณหา (ความทะยานอยากในกาม), ภวตัณหา (ความทะยานอยากในภพ หรือความอยากเป็น อยากมี), และ วิภวตัณหา (ความทะยานอยากในวิภพ หรือความอยากไม่เป็น ไม่อยากมี) .

เมื่อปริพาชกชัมพูขาตกะได้ทราบคำจำกัดความของตัณหาแล้ว จึงสอบถามต่อไปว่า มีมรรคมีปฏิปทา (หนทางและข้อปฏิบัติ) เพื่อการกำหนดรู้และละตัณหาเหล่านี้ได้ทั้งหมดหรือไม่ . พระสารีบุตรยืนยันว่ามีหนทางนั้น และได้ชี้แจงว่า หนทางและข้อปฏิบัติเพื่อการกำหนดรู้และละตัณหาเหล่านี้ได้ทั้งหมด คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ (The Noble Eightfold Path) .

อริยมรรคมีองค์ ๘ ประการนั้นประกอบด้วย สัมมาทิฏฐิ (ความเห็นชอบ), สัมมาสังกัปปะ (ความดำริชอบ), สัมมาวาจา (เจรจาชอบ), สัมมากัมมันตะ (การงานชอบ), สัมมาอาชีวะ (เลี้ยงชีพชอบ), สัมมาวายามะ (ความเพียรชอบ), สัมมาสติ (ระลึกชอบ) และ สัมมาสมาธิ (ตั้งใจชอบ) . การปฏิบัติตามอริยมรรคมีองค์ ๘ นี้เองที่เป็นหนทางนำไปสู่ความเข้าใจอย่างถ่องแท้และละซึ่งตัณหาทั้งหลาย.