ธัมมรุจิเถราปทาน

ธัมมรุจิเถราปทาน เป็นเรื่องราวการบำเพ็ญบารมีและวิบากกรรมของพระธัมมรุจิเถระ ซึ่งย้อนกลับไปในสมัยพุทธกาลของพระทีปังกรพุทธเจ้า ท่านเกิดเป็นมาณพชื่อเมฆะ ผู้มีความเลื่อมใสและออกบวชตามพระโพธิสัตว์ (สุเมธดาบส) แต่ในระหว่างทางท่านกลับถูกมิตรชั่วชักจูงให้ประพฤติตนผิดพลาด จนถึงขั้นกระทำอนันตริยกรรมคือการปลงพระชนม์มารดา ส่งผลให้ต้องไปเสวยทุกขเวทนาในมหานรกและเวียนว่ายตายเกิดในสังสารวัฏอย่างยาวนาน

หลังจากผ่านวิบากกรรมอันหนักหนา ท่านได้กลับมาเกิดเป็นปลาติมิงคละในมหาสมุทร และได้ยินพ่อค้าเรียกขานพระนามของพระโคตมพุทธเจ้า ทำให้ท่านระลึกถึงกุศลที่เคยสั่งสมมาได้ จึงสิ้นชีวิตและไปเกิดในตระกูลพราหมณ์ผู้มั่งคั่งในเมืองสาวัตถี เมื่ออายุได้ 7 ปี ท่านได้เข้าเฝ้าพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและเกิดความเลื่อมใสจนขอบวชในพระพุทธศาสนา ด้วยบุญบารมีที่สั่งสมมาท่านจึงเพียรพยายามปฏิบัติธรรมจนบรรลุเป็นพระอรหันต์ในที่สุด

บทสรุปแห่งชีวิตของท่านสะท้อนให้เห็นถึงใจความสำคัญดังนี้:

• อำนาจของกัลยาณมิตรและปาปมิตร: การคบคนพาลนำไปสู่การทำอนันตริยกรรม ส่วนการพบพระพุทธเจ้าเป็นจุดเปลี่ยนให้กลับสู่หนทางที่ถูกต้อง
• อานุภาพของบุญกุศล: แม้จะทำบาปหนัก แต่หากเคยสั่งสมบุญไว้ในอดีต บุญนั้นย่อมเป็นฐานให้ระลึกถึงพระธรรมและนำไปสู่การบรรลุธรรมได้
• หลักกรรมและผลของกรรม: กฎแห่งกรรมเป็นสิ่งที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ แต่ความเพียรในการละชั่วและทำดีในปัจจุบันสามารถส่งผลให้พ้นจากกิเลสและสังสารวัฏได้สำเร็จ

ท้ายที่สุด พระธัมมรุจิเถระได้บรรลุปฏิสัมภิทา 4 และวิชชา 3 เป็นผู้หมดสิ้นจากกิเลสและอาสวะทั้งปวง ถือเป็นแบบอย่างของผู้ที่แม้จะเคยพลั้งพลาดแต่ก็สามารถกลับตัวเข้าสู่หนทางแห่งมรรคผลนิพพานได้ด้วยความศรัทธาและความเพียร