ตรณิยเถราปทาน

ตรณิยเถราปทาน เป็นเรื่องราวในอดีตชาติของพระตรณิยเถระ ผู้ซึ่งเคยเสวยพระชาติเป็นเต่าในสมัยของพระพุทธเจ้าพระนามว่า อัตถทัสสี เนื้อหาเล่าถึงเหตุการณ์สำคัญเมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จมาถึงริมฝั่งแม่น้ำวินตา ขณะนั้นเต่าตัวหนึ่ง (พระเถระในอดีตชาติ) เห็นพระพุทธองค์จึงเกิดความเลื่อมใสและปรารถนาจะทำกุศลด้วยการพาพระพุทธเจ้าข้ามฝั่งแม่น้ำ เต่าจึงกราบทูลให้พระพุทธองค์ประทับบนหลังของตน พระพุทธเจ้าทรงทราบถึงเจตนาอันเป็นกุศลนั้นจึงทรงรับคำและประทับบนหลังเต่าข้ามแม่น้ำไป การสัมผัสพระบาทของพระพุทธเจ้าบนกระดองเต่าถือเป็นความสุขอย่างยิ่งที่เต่าตัวนั้นได้รับ

เมื่อข้ามถึงฝั่ง พระพุทธเจ้าอัตถทัสสีได้ทรงพยากรณ์ถึงผลบุญที่เต่าตัวนี้ได้กระทำไว้ว่า การได้ถวายการข้ามฟากแก่พระพุทธเจ้าด้วยจิตที่เปี่ยมด้วยความเมตตา จะส่งผลให้เต่าตัวนี้ได้เสวยทิพยสมบัติในสวรรค์ตลอด 18 กัป และเมื่อจุติจากสวรรค์แล้วจะกลับมาเกิดในโลกมนุษย์ สร้างบุญบารมีจนได้บรรลุเป็นพระอรหันต์ผู้สิ้นอาสวะกิเลสในที่สุด พระพุทธองค์ยังเปรียบเทียบการสร้างบุญในพุทธเขต (เขตแห่งพระพุทธเจ้า) ว่าเหมือนการหว่านพืชลงในนาที่ดี ย่อมให้ผลตอบแทนอันน่าพอใจแก่ผู้หว่านเสมอ

บทสรุปแห่งผลบุญในชาติปัจจุบันของพระตรณิยเถระ มีประเด็นสำคัญดังนี้:

• อานิสงส์แห่งการทำบุญกับพระพุทธเจ้า: การทำกุศลด้วยจิตที่เลื่อมใสต่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นเหตุให้ไม่ไปสู่ทุคติภูมิเลยตลอด 18 กัป
• การเปรียบเทียบเชิงธรรมะ: การบำเพ็ญบุญในพระพุทธศาสนาเปรียบเสมือนการปลูกพืชในนาดี ย่อมให้ผลผลิตคือความสุขและการบรรลุธรรมที่ไพบูลย์
• ผลสัมฤทธิ์ในปัจจุบัน: พระตรณิยเถระได้บรรลุปฏิสัมภิทา 4 และเป็นผู้สิ้นกิเลสแล้ว ถือเป็นการสำเร็จกิจแห่งการปฏิบัติธรรมตามคำสอนของพระพุทธองค์อย่างสมบูรณ์