ปุฬินถูปิยเถราปทาน

เนื้อหาเรื่องปุฬินถูปิยเถราปทาน กล่าวถึงอดีตชาติของพระเถระรูปหนึ่งผู้ได้สั่งสมบุญบารมีด้วยการบูชาพระพุทธเจ้าผ่านสัญลักษณ์แทนองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยในอดีตท่านเป็นฤาษีบำเพ็ญตบะอยู่ในป่าหิมพานต์ ได้เกิดความคิดว่าตนควรหาครูอาจารย์หรือบุคคลผู้ควรเคารพเพื่อยึดถือเป็นที่พึ่งทางใจ จึงตัดสินใจสร้างเจดีย์ทราย (ปุฬินถูป) ขึ้นที่ริมฝั่งแม่น้ำอมริกาเพื่อเป็นตัวแทนของพระพุทธเจ้าทั้งหลายผู้เป็นที่พึ่งสูงสุด

ท่านได้บูชาเจดีย์ทรายนั้นด้วยดอกไม้ทองและคอยกราบไหว้ด้วยความเคารพเช้าเย็น เมื่อใดที่จิตใจถูกกิเลสครอบงำหรือมีความคิดฟุ้งซ่าน ท่านจะระลึกถึงเจดีย์ทรายนั้นเพื่อเตือนใจให้กลับมาตั้งมั่นอยู่ในความดีเปรียบเสมือนคนอาศัยไม้ท่อนเล็กๆ ข้ามมหาสมุทร ด้วยอานิสงส์ของการสร้างและเคารพเจดีย์นั้น ทำให้ท่านได้รับผลบุญมหาศาลตลอดการเวียนว่ายตายเกิด ดังนี้:

• ผลบุญด้านทิพยสมบัติ: ได้เสวยสุขเป็นท้าวสักกะจอมเทพถึง 80 ครั้ง และเป็นพระเจ้าจักรพรรดิอีกนับครั้งไม่ถ้วน
• ผลบุญด้านรูปกาย: มีกายละเอียดผุดผ่อง กิเลสไม่มัวหมอง และได้รับความสุขทั้งในสวรรค์และมนุษย์โลก
• ผลบุญด้านการบรรลุธรรม: ในชาติสุดท้ายได้เกิดในตระกูลมหาเศรษฐีในกรุงสาวัตถี เมื่อได้เห็นเจดีย์ทองที่พ่อแม่สร้างขึ้นจึงระลึกชาติได้ และออกบวชจนสำเร็จเป็นพระอรหันต์ตั้งแต่อายุเพียง 7 ขวบ

คำสอนหลักของเรื่องนี้คือการแสดงให้เห็นถึงอานุภาพของการทำความดีแม้เพียงเล็กน้อยแต่ทำด้วยจิตที่ศรัทธามั่นคง (เจตนา) เปรียบเสมือนการใช้เครื่องมือที่ดูเรียบง่ายแต่สามารถพาตนให้ข้ามพ้นห้วงทุกข์แห่งสังสารวัฏได้ หากบุคคลผู้มีปัญญาเห็นประโยชน์ของการสร้างบุญกุศล ย่อมสามารถบรรลุถึงอมตธรรมอันเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาได้ในที่สุด