เอกปัตตทายกเถราปทาน

เอกปัตตทายกเถราปทาน เป็นเรื่องราวในอดีตชาติของพระเถระรูปหนึ่งผู้มีบุญญาธิการจากการถวายบาตรเพียงใบเดียว โดยท่านได้กล่าวถึงประวัติของตนในสมัยพุทธกาลของพระปทุมุตตรพุทธเจ้า ซึ่งในขณะนั้นท่านเกิดเป็นช่างปั้นหม้ออาศัยอยู่ในกรุงหังสวดี วันหนึ่งท่านได้พบเห็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ปราศจากธุลีคือกิเลส จึงเกิดความเลื่อมใสศรัทธาอย่างยิ่ง ท่านได้นำภาชนะดินเผาที่ทำขึ้นอย่างประณีตถวายแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ผลแห่งมหากุศลจากการถวายบาตรในครั้งนั้นส่งผลให้ท่านได้รับอานิสงส์อย่างมหาศาลตลอดระยะเวลาที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏสงสาร

ผลบุญที่ท่านได้รับจากการถวายบาตร ได้แก่:

• สมบัติในภพภูมิ: ท่านได้รับภาชนะทองคำ เงิน และแก้วมณีอันวิจิตรสำหรับใช้สอยในทุกภพชาติที่เกิดมา
• ความมั่งคั่ง: ท่านได้เป็นผู้เลิศด้วยยศและทรัพย์สินเงินทอง
• ความสุขในภพชาติ: ตลอด 91 กัปที่ผ่านมา ท่านไม่เคยไปเกิดในทุคติภูมิเลย
• บรรลุมรรคผล: ในชาติสุดท้ายนี้ ท่านได้สำเร็จเป็นพระอรหันต์ สิ้นกิเลสเครื่องเศร้าหมอง บรรลุถึงอจลปท (นิพพาน) และแตกฉานในปฏิสัมภิทา 4 ประการ

พระเถระได้เปรียบเทียบการถวายทานครั้งนั้นว่าเสมือนการหว่านพืชลงในนาบุญอันประเสริฐ คือพระพุทธเจ้า เปรียบได้กับชาวนาที่หว่านพืชในนาที่ดี ย่อมได้รับผลผลิตที่น่าพึงพอใจฉันใด การถวายทานในพระพุทธเขตย่อมนำมาซึ่งความสุขแก่สัตว์โลกทั้งปวงฉันนั้น ท่านจึงกล่าวสรรเสริญพระพุทธเจ้าว่าเป็นบุรุษอาชาไนยและบุรุษสูงสุดผู้ประทานทางแห่งความสงบเย็นให้แก่ท่าน

บทสรุปของเรื่องนี้เน้นย้ำถึงอานุภาพของการให้ทานที่กระทำด้วยจิตเลื่อมใสศรัทธา แม้จะเป็นเพียงสิ่งของเล็กน้อยอย่างบาตรดินเผา แต่หากถวายแด่พระพุทธเจ้าผู้เป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยม ย่อมก่อให้เกิดผลบุญที่ยิ่งใหญ่ เป็นปัจจัยส่งเสริมให้บรรลุถึงความหลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวงในที่สุด