Self-Effacement
สัลเลขสูตร (มัชฌิมนิกาย MN8) เริ่มต้นขึ้นเมื่อพระมหาจุนทะกราบทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า การละทิฏฐิทั้งหลายเกี่ยวกับอัตตาและโลกจะมีได้อย่างไร พระพุทธองค์ทรงอธิบายว่า "สัลเลขะ" หมายถึง การขัดเกลา หรือ การชำระล้างกิเลสให้หมดไป ซึ่งเป็นการฝึกฝนเพื่อกำจัดความเห็นผิดและอกุศลธรรมทั้งปวง
พระพุทธองค์ทรงชี้แจงว่า การเข้าถึงฌาน ๔ และอรูปฌาน ๔ ซึ่งเป็น "ธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน" หรือ "เครื่องอยู่โดยสงบ" นั้น ไม่ใช่สัลเลขธรรมที่แท้จริง ในอริยวินัย เพราะแม้จะสงบแต่ก็ยังไม่ถือเป็นการขัดเกลาหรือถอนรากถอนโคนกิเลสอย่างแท้จริง
สัลเลขธรรมที่แท้จริงคือ การปฏิบัติเพื่อละอกุศลธรรมและเจริญกุศลธรรม ซึ่งมี ๔๔ ประการ ตัวอย่างเช่น การที่ชนเหล่าอื่นเบียดเบียนกัน แต่เราจักเป็นผู้ไม่เบียดเบียนกัน ชนเหล่าอื่นฆ่าสัตว์ เราจักงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ ชนเหล่าอื่นกล่าวเท็จ เราจักงดเว้นจากการพูดเท็จ รวมไปถึงการละอภิชฌา (ความเพ่งเล็งอยากได้ของผู้อื่น) อัพยาบาท (ความพยาบาท) และการมีสัมมาทิฏฐิ (ความเห็นชอบ) ไม่ยึดมั่นในทิฏฐิของตนอย่างเหนียวแน่น
หัวใจของสัลเลขธรรมคือ การเห็นอารมณ์อันเป็นที่เกิด ที่หมักหมม และที่ท่องเที่ยวแห่งทิฏฐิเหล่านั้นตามความเป็นจริงด้วยปัญญาอันชอบ ว่า "นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา" เพื่อละและสลัดทิ้งทิฏฐิเหล่านั้น การขัดเกลากิเลสนี้จึงเป็นการกำจัดส่วนเกินที่เป็นทุกข์ออกไปจากจิตใจ นำไปสู่จิตที่บริสุทธิ์ ผ่องใส และพ้นจากทุกข์
อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →