จตุราสีติสหัสสพราหมณกัญญาเถรีนมปทาน

จตุราสีติสหัสสพราหมณกัญญาเถรีนมปทาน เป็นบทประพันธ์ในเถรีปทาน หมวดขัตติยาวรรค ที่แสดงถึงประวัติและความเพียรของภิกษุณีชาวพราหมณ์จำนวน 84,000 รูป ผู้ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเกิดในตระกูลพราหมณ์ที่มีสุขุมาลชาติ ได้มาเฝ้าพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถวายบังคม และกล่าวสรรเสริญพระพุทธคุณ พร้อมทั้งแสดงอิทธิปาฏิหาริย์ต่างๆ เพื่อบูชาพระศาสดา

ใจความสำคัญและลำดับเหตุการณ์ในพระสูตรประกอบด้วยหมวดหมู่หลัก ดังนี้:

• การเข้าเฝ้าและประกาศคุณธรรม: ภิกษุณีทั้ง 84,000 รูป ได้กราบทูลพระพุทธเจ้าว่าพวกตนได้ตัดตัณหา อนัชชะ และกิเลสทั้งปวงได้แล้ว บรรลุฌาน สมาบัติ และความเป็นผู้เชี่ยวชาญในวิชชาต่างๆ พร้อมทั้งขอประทานอนุญาตเข้าสู่นิพพาน ซึ่งพระพุทธองค์ทรงอนุญาตและตรัสอนุโมทนา
• การแสดงอิทธิปาฏิหาริย์: ก่อนจะเข้าสู่นิพพาน ภิกษุณีเหล่านี้ได้แสดงฤทธิ์ต่างๆ เช่น การเนรมิตแสงสว่าง พระจันทร์ พระอาทิตย์ มหาสมุทร เขาพระสุเมรุ วิมานเทวดาในชั้นดาวดึงส์ ยามะ Tusita นิมมานรดี และพรหมโลก ทั้งยังแสดงธรรมด้วยการแปลงร่างเป็นพรหมเพื่อบูชาพระพุทธองค์
• บุพกรรมในอดีตชาติ: ย้อนไปในกัปที่ 100 แสนนานมาแล้ว ในสมัยของพระปทุมุตตรพุทธเจ้า ณ กรุงหังสีวดี เกิดอุทกภัยแม่น้ำคงคาทำให้พระสงฆ์ข้ามไม่ได้ ครั้งนั้นมีชฎิลชื่อว่า สาตสาระ ได้สร้างสะพานและวิหารถวายสงฆ์ พร้อมทั้งจัดมหาสานและชักชวนมหาชนร่วมทำบุญ ร่วมกันทราย ปัดกวาด และตั้งจิตอธิษฐานร่วมกับพระพุทธเจ้า
• ผลแห่งบุญและการบรรลุธรรม: ด้วยผลบุญจากการสร้างสะพานและวิหารในอดีต ทำให้เหล่าภิกษุณีได้เสวยสุขในเทวโลกและมนุษยโลก มีรูปสมบัติและโภคสมบัติอันเลิศ ในภพสุดท้ายได้เกิดในตระกูลพราหมณ์ สุขุมาลชาติ ได้ออกบวช ปฏิบัติธรรมจนสิ้นกิเลส บรรลุปฏิสัมภิทา 4 และทำกิจในพระพุทธศาสนาสำเร็จล่วงด้วยดี