โมฆราชเถราปทาน

โมฆราชเถราปทาน เป็นเรื่องราวของพระโมฆราชเถระ ผู้ เอตทัคะในทางผู้ทรงจีวรเศหมัด (ผู้ทรงผ้าป่านหรือผ้าเศหมัดอันเศร้าหมอง) ในศาสนาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยเนื้อหาสรุปความเป็นมา การบำเพ็ญบารมี และผลแห่งกรรมสำคัญ มีดังนี้

• ชาติกำเนิดและเหตุแห่งนาม "โมฆราช": ในอดีตชาติ พระโมฆราชเถระเคยเกิดในตระกูลต่ำ ได้ทำบุญถวายเพลิงและปัดกวาดศาลาในสมัยของพระปทุมุตตระพุทธเจ้า พร้อมทั้งตั้งความปรารถนาเป็นเลิศในการทรงผ้าเศหมัด ต่อมาในชาติสุดท้าย ทรงอุบัติในตระกูลกษัตริย์และได้เสวยราชสมบัติ แต่ต้องทนทุกข์ทรมานด้วยโรคเรื้อน ทำให้ราชสมบัติและความสุขนั้นว่างเปล่าไร้ความหมาย จึงทรงออกบวชเป็นศิษย์ของพราหมณ์พาวารี
• การทูลถามปัญหาและธรรมเทศนา: พระโมฆราชเถระได้เดินทางไปเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า และทูลถามปัญหาสำคัญว่า "บุคคลย่อมมองโลกอย่างไร จึงจะพ้นจากมัจจุราช (ความตาย)?" พระพุทธองค์ทรงตรัสตอบด้วยพระคาถาสำคัญว่า "ท่านจงมีสติมองโลกโดยความเป็นของว่างเปล่า ถอนอัตตานุทิฏฐิ (ความเห็นว่าเป็นตัวตน)เสียทุกเมื่อ พึงข้ามพ่วงพีมัจจุราชเสียได้ด้วยอาการอย่างนี้ บุคคลผู้มองเห็นโลกอย่างนี้ มัจจุราชย่อมไม่เห็น"
• การบรรลุธรรมและผลแห่งกรรม: เมื่อสิ้นสุดพระคาถา พระโมฆราชเถระก็ได้บรรลุเป็นพระอรหันต์ ปลงผมออกบวช ต่อมาพระพุทธองค์ทรงยกย่องให้ท่านเป็นเอตทัคะในทางผู้ทรงจีวรเศหมัด เนื่องจากความเพียรในการใช้ผ้าบังสุกุลที่เก็บจากกองขยะและป่าช้า หลีกเลี่ยงไม่ให้เสนาสนะของสงฆ์แปดเปื้อนด้วยอาพาธโรคเรื้อนของตน

คำสอนหลัก: พระสูตรนี้แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของ การมองโลกโดยความเป็นของว่างเปล่า (สุญญโต) การละวางความยึดมั่นถือมั่นในตัวตน (อัตตานุทิฏฐิ) ซึ่งเป็นหนทางสูงสุดในการก้าวล่วงความตายและบรรลุพระนิพพาน ตลอดจนผลแห่งกรรมทั้งดีและชั่วที่ติดตามส่งผลข้ามภพข้ามชาติอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้