กังขาเรวตเถราปทาน

กังขาเรวตเถราปทาน เป็นประวัติและผลแห่งการบำเพ็ญบารมีของ พระกังขาเรวตเถระ พระภิกษุสาวกผู้เลิศในทางผู้เพ่งพินิจ (ฌายี) ซึ่งท่านได้กล่าวถึงอดีตชาติ ความเพียร และการบรรลุธรรมในสมัยพระพุทธเจ้าพระองค์ปัจจุบัน ใจความสำคัญของพระสูตรสามารถสรุปเป็นหมวดหมู่ได้ดังนี้

• ปฐมเหตุและการตั้งความปรารถนา: ในอดีตกาลเมื่อหนึ่งแสนกัป พระปทุมุตตระพุทธเจ้า ทรงอุบัติขึ้น พระองค์ทรงแสดงธรรมโปรดเวไนยสัตว์ พระเถระในชาตินั้นเกิดเป็นพราหมณ์ผู้เชี่ยวชาญในไตรเพท ณ เมืองหังสวดี ได้ฟังธรรมด้วยความปีติและปรารถนาตำแหน่งสาวกเบื้องซ้าย พระพุทธเจ้าทรงพยากรณ์ว่า ในกัปที่หนึ่งแสนข้างหน้า เขาจะได้เป็นสาวกของพระโคดมพุทธเจ้า มีนามว่า "เรวตะ"
• การสร้างบุญและการจุติ: ด้วยผลแห่งกรรมดีและความตั้งใจอันแน่วแน่ เมื่อละจากมนุษยโลกแล้ว ท่านได้ไปบังเกิดในเทวโลกชั้นดาวดึงส์ และในชาติสุดท้ายได้มาเกิดในตระกูลกษัตริย์ที่มั่งคั่ง ณ เมืองโกลิยะ
• การออกบวชและการบรรลุธรรม: เมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จแสดงธรรม ณ เมืองกัปปิลพัสดุ์ ท่านเกิดความเลื่อมใสจึงออกบวชเป็นบรรพชิต ในอดีตท่านมีความเคลือบแคลงสงสัย (กังขา) ในเรื่องต่างๆ แต่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมช่วยขจัดความสงสัยเหล่านั้นจนหมดสิ้น ท่านบำเพ็ญเพียรจนเผากิเลสให้เร่าร้อนและดับสิ้นไปได้ดุจลูกศรที่พุ่งไปอย่างรวดเร็ว หลุดพ้นจากสังสารวัฏ
• การได้รับยกย่องและคุณสมบัติพิเศษ: พระพุทธเจ้าทรงเห็นท่านผู้ยินดีในฌาน ทรงยกย่องแต่งตั้งให้ท่านเป็นเอตทัคคะผู้เลิศกว่าภิกษุทั้งหลายในทางผู้เพ็ญฌาน (ฌายี) นอกจากนี้ ท่านยังบรรลุคุณธรรมสำคัญ เช่น ปฏิสัมภิทา 4 และสิ้นอาสวกิเลส เป็นการทำตามคำสอนของพระพุทธศาสนาได้อย่างสมบูรณ์