ปัญจทีปทายิกาเถริยาปทาน

ปัญจทีปทายิกาเถริยาปทาน เป็นบันทึกประวัติอดีตชาติของพระภิกษุณีรูปหนึ่งผู้เคยบำเพ็ญบุญด้วยการถวายประทีปบูชาพระพุทธเจ้าในอดีตกาล ซึ่งส่งผลให้ได้รับความสุขและความเจริญทั้งในเทวดาและมนุษย์ จนกระทั่งบรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ในที่สุด

ใจความสำคัญและเหตุการณ์สำคัญในพระสูตรสรุปได้ดังนี้:

• เหตุแห่งการทำบุญ: ในอดีตชาติ ณ กรุงหังสวดี พระเถਰੀได้เดินทางจาริกแสวงบุญและได้พบพระมหาโพธิ์ (ต้นพระศรีมหาโพธิ์) ในวันกาฬปักข์ เกิดความเลื่อมใสจึงเข้าไปนั่งสมาธิและอธิษฐานจิตขอให้พระพุทธเจ้าแสดงปาฏิหาริย์และให้ต้นโพธิ์สว่างไสว ซึ่งต้นโพธิ์ก็เปล่งประกายรัศมีทองคำทันที
• การถวายประทีป: ในวันที่เจ็ดของการนั่งสมาธิใต้ต้นโพธิ์ พระเถรีได้ทำการบูชาด้วยประทีป 5 ดวง ตั้งรายล้อมอาสนะ ซึ่งประทีปเหล่านั้นสว่างไสวติดต่อกันจนถึงเวลาที่ดวงอาทิตย์ขึ้น
• ผลบุญในเทวดาและมนุษย์: ด้วยอานิสงส์แห่งการถวายประทีป 5 ดวง ทำให้เมื่อละจากโลกมนุษย์ได้ไปเกิดในเทวโลก มีวิมานทองคำชื่อ "ปัญจทีปะ" สูง 60 โยชน์ กว้าง 30 โยชน์ มีประทีปนับไม่ถ้วนส่องสว่างทั่วเทวสถาน และยังได้เป็นอัครมเหสีของเทវราชถึง 80 พระองค์ เป็นอัครมเหสีของพระเจ้าจักรพรรดิถึง 100 พระชาติ ไม่เคยรู้จักทุคติภูมิเลย
• อานิสงส์ในชาติสุดท้าย: เมื่อมาเกิดเป็นมนุษย์ ในขณะที่อยู่ในครรภ์มารดา ดวงตาก็ไม่เคยหลับ (เบิก ภายในสว่างไสว) มีประทีปแสนดวงสว่างไสวในห้องคลอด และเมื่อเติบโตขึ้น ได้ออกบวชและสำเร็จเป็นพระอรหันต์ตั้งแต่อายุเพียง 7 ขวบ

คำสอนหลักและอานิสงส์ที่ได้รับ: พระเถรีได้กล่าวสรุปถึงผลแห่งการบูชาประทีป 5 ดวงว่า ทำให้ตนเองมีทิพยจักษุญาณที่บริสุทธิ์ เชี่ยวชาญในสมาธิ บรรลุอภิญญาปาราบิยพัตต์ มีปัญญาแตกฉานในปฏิสัมภิทา 4 และทำกิจของพระศาสนาสำเร็จ เป็นผู้หมดกิเลสและอาสวะแล้ว เป็นเครื่องยืนยันถึงอานุภาพแห่งทานบวรและการบูชาด้วยประทีปที่มีผลานิสงส์อันไพศาล